ขณะ ก กระทำความผิด กฎหมายกำหนดโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งปี ต่อมาจึงเพิ่มโทษเป็นไม่เกินสามปี ศาลพิพากษาหลังบทใหม่ใช้บังคับ ควรใช้เพดานโทษใด?

ใช้ค่าเฉลี่ยสองปีเพราะมีกฎหมายสองฉบับ
ให้โจทก์เลือกเพดานที่เหมาะกับจำเลย โดยไม่ตรวจกฎหมายขณะกระทำ
ใช้เพดานโทษตามกฎหมายขณะกระทำ ไม่ใช้บทเพิ่มโทษย้อนหลัง
ใช้สามปีเพราะเป็นกฎหมายในวันพิพากษา โดยไม่ตรวจกฎหมายขณะกระทำ

เฉลยอธิบาย

โทษที่ใช้กับผู้กระทำต้องเป็นโทษที่กฎหมายซึ่งใช้ในขณะกระทำได้กำหนดไว้ ดังนั้น “ใช้เพดานโทษตามกฎหมายขณะกระทำ ไม่ใช้บทเพิ่มโทษย้อนหลัง” จึงเป็นคำตอบเดียวที่ครบองค์ประกอบตาม มาตรา 2 วรรคหนึ่ง ส่วนตัวลวงที่ใกล้เคียงที่สุดขาดองค์ประกอบหรือใช้ฐานความผิดคนละกรณี