กลับไปทำข้อสอบวิชานี้

การบัญชีขั้นต้น ได้แก่ ความหมาย วัตถุประสงค์ หลักการบัญชี การจัดทำทะเบียนคุม รายรับ รายจ่าย และวิธีการบันทึกสมุดรายวันทั่วไป บัญชีแยกประเภท การผ่านรายการบัญชี และการจัดทำงบการเงิน

คู่มือเชื่อมเอกสาร รายการค้า เดบิต–เครดิต สมุดบัญชี ทะเบียนคุม การปรับปรุง ปิดบัญชี และงบการเงินเป็นวงจรเดียวกัน

7 หัวข้อ · อ่านประมาณ 40 นาที

อ่านฟรีได้ 2 จาก 7 หัวข้อ29%
หัวข้อ 1

ความหมาย ผู้ใช้ข้อมูล สมการบัญชี และการวิเคราะห์รายการค้า

การบัญชี การทําบัญชี และวัตถุประสงค์ — การทําบัญชีเป็นส่วนของกระบวนการที่รวบรวม จําแนก บันทึก และผ่านรายการตามหลักฐานอย่างเป็นระบบ ส่วนการบัญชีมีขอบเขตกว้างกว่า โดยรวมการระบุ การวัด การสรุป การวิเคราะห์ การตีความ และการสื่อสารข้อมูลทางการเงิน วัตถุประสงค์สําคัญคือให้ข้อมูลที่เป็นประโยชน์ต่อการตัดสินใจและแสดงความรับผิดชอบต่อทรัพยากร สําหรับการทําบัญชี (Bookkeeping) หมายถึงรวบรวม จําแนก บันทึกและผ่านรายการตามหลักฐานอย่างเป็นระบบ ทั้งนี้ ข้อพิจารณาคือเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการบัญชี ในส่วนของการบัญชี (Accounting) หมายถึงระบุ วัด บันทึก สรุป วิเคราะห์ ตีความและสื่อสารข้อมูลการเงินเพื่อการตัดสินใจ ทั้งนี้ ข้อพิจารณาคือกว้างกว่าการลงสมุด

ด้านรายการค้า หมายถึงเหตุการณ์ที่วัดเป็นเงินได้และกระทบองค์ประกอบบัญชีของกิจการ ทั้งนี้ ข้อพิจารณาคือมิใช่ทุกเหตุการณ์ธุรกิจต้องบันทึกทันทีถ้ายังไม่เข้าเกณฑ์ สําหรับหน่วยงานทางบัญชี หมายถึงแยกกิจการออกจากเจ้าของ/หน่วยอื่นเพื่อบันทึกและรายงาน ทั้งนี้ ข้อพิจารณาคือถอนใช้ส่วนตัวมิใช่ค่าใช้จ่ายของกิจการ ผู้ใช้ข้อมูลและคุณลักษณะของข้อมูลที่ดี — ผู้ใช้ข้อมูลทางการเงินมีทั้งเจ้าของ ผู้บริหาร ผู้ลงทุน ผู้ให้กู้ เจ้าหนี้ ลูกค้า พนักงาน หน่วยงานรัฐ และผู้ตรวจสอบ ซึ่งต้องการข้อมูลต่างกัน กรอบแนวคิดแยกคุณลักษณะพื้นฐาน ได้แก่ ความเกี่ยวข้องกับการตัดสินใจและการเป็นตัวแทนอันเที่ยงธรรม ออกจากคุณลักษณะเสริม ได้แก่ การเปรียบเทียบได้ การพิสูจน์ยืนยันได้ ความทันเวลา และความเข้าใจได้

กรอบแนวคิดของสภาวิชาชีพบัญชีกําหนดว่าความมีสาระสําคัญเป็นแง่มุมเฉพาะกิจการของความเกี่ยวข้องกับการตัดสินใจ จึงไม่มีเกณฑ์ร้อยละเดียวที่ใช้ได้กับทุกรายการ การเป็นตัวแทนอันเที่ยงธรรมหมายถึงข้อมูลครบถ้วน เป็นกลาง และปราศจากข้อผิดพลาดในกระบวนการเท่าที่ทําได้ มิได้หมายความว่าประมาณการทุกจํานวนต้องแน่นอนสมบูรณ์ สําหรับเจ้าของ/ผู้ลงทุน ต้องตรวจว่าผลตอบแทน ความเสี่ยง ฐานะ มูลค่าและการดูแลทรัพยากร ในส่วนของผู้บริหาร ต้องตรวจว่ารายได้ ต้นทุน กําไร สภาพคล่อง งบประมาณ ประสิทธิภาพและทางเลือก ด้านผู้ให้กู้/เจ้าหนี้ ต้องตรวจว่าความสามารถชําระหนี้ กระแสเงินสด หลักประกันและ Covenant องค์ประกอบงบการเงินและสมการบัญชี — องค์ประกอบพื้นฐานประกอบด้วยสินทรัพย์ หนี้สิน ส่วนของเจ้าของ รายได้ และค่าใช้จ่าย การจําแนกต้องอาศัยนิยาม เกณฑ์รับรู้ และข้อเท็จจริงของรายการ

มิใช่ชื่อเอกสารเพียงอย่างเดียว สมการบัญชีแสดงความสัมพันธ์ระหว่างทรัพยากรของกิจการกับสิทธิเรียกร้องของเจ้าหนี้และเจ้าของ และต้องสมดุลหลังบันทึกรายการทุกครั้ง ตามกรอบแนวคิด สินทรัพย์คือทรัพยากรเชิงเศรษฐกิจปัจจุบันที่กิจการควบคุมอันเป็นผลจากเหตุการณ์ในอดีต หนี้สินคือภาระผูกพันปัจจุบันของกิจการในการโอนทรัพยากรเชิงเศรษฐกิจอันเป็นผลจากเหตุการณ์ในอดีต และส่วนของเจ้าของคือส่วนได้เสียคงเหลือในสินทรัพย์หลังหักหนี้สินทั้งหมด สําหรับสินทรัพย์ (Asset) หมายถึงทรัพยากรเชิงเศรษฐกิจปัจจุบันที่กิจการควบคุมจากเหตุการณ์ในอดีตตามกรอบที่ใช้ ทั้งนี้ ตัวอย่างประกอบด้วยเงินสด ลูกหนี้ สินค้าคงเหลือ อุปกรณ์ สิทธิใช้ตามเกณฑ์ หมวดบัญชี ยอดปกติ และกฎเดบิต–เครดิต — เดบิตหมายถึงด้านซ้ายและเครดิตหมายถึงด้านขวาของบัญชี ผลของแต่ละด้านขึ้นกับหมวดบัญชี สินทรัพย์ ค่าใช้จ่าย และรายการลดส่วนของเจ้าของมีการเพิ่มทางเดบิต

ส่วนหนี้สิน ส่วนของเจ้าของ และรายได้มีการเพิ่มทางเครดิต ยอดปกติช่วยวิเคราะห์รายการแต่มิใช่ข้อห้ามที่ทําให้บัญชีมียอดอีกด้านไม่ได้ สําหรับสินทรัพย์ เพิ่มทางเดบิต ทั้งนี้ ลดทางเครดิต ทั้งนี้ มียอดปกติด้านเดบิต ทั้งนี้ นําเสนอในงบแสดงฐานะการเงิน ในส่วนของหนี้สิน เพิ่มทางเครดิต ทั้งนี้ ลดทางเดบิต ทั้งนี้ มียอดปกติด้านเครดิต ทั้งนี้ นําเสนอในงบแสดงฐานะการเงิน ด้านส่วนของเจ้าของ/ทุน เพิ่มทางเครดิต ทั้งนี้ ลดทางเดบิต ทั้งนี้ มียอดปกติด้านเครดิต ทั้งนี้ นําเสนอในงบแสดงฐานะการเงิน/การเปลี่ยนแปลงส่วนของเจ้าของ สําหรับรายได้ เพิ่มทางเครดิต ทั้งนี้ ลดทางเดบิต ทั้งนี้ มียอดปกติด้านเครดิต ทั้งนี้ นําเสนอในงบกําไรขาดทุนและปิดเข้าส่วนของเจ้าของ

วิเคราะห์รายการค้าด้วย 5 ขั้น — การวิเคราะห์รายการค้าเริ่มจากข้อเท็จจริงและหลักฐาน ระบุบัญชีที่ได้รับผล จัดหมวดบัญชี พิจารณาว่าเพิ่มหรือลด แล้วกําหนดเดบิตและเครดิต ขั้นสุดท้ายต้องตรวจจํานวน ความเท่ากันของสองด้าน ผลต่อสมการ รอบระยะเวลาบัญชี และความสอดคล้องกับเหตุการณ์จริงก่อนบันทึก กระบวนการเริ่มจากอ่านเหตุการณ์และหลักฐาน ต่อด้วยระบุบัญชีที่กระทบ จากนั้นจัดหมวดแต่ละบัญชี จากนั้นตัดสินเพิ่ม/ลดและเดบิต/เครดิต และสิ้นสุดที่ตรวจจํานวน เดบิต=เครดิต สมการ/งวด/คําอธิบาย สําหรับเจ้าของนําเงินสดมาลงทุน 100,000 รายการเดบิตคือเงินสด 100,000 ทั้งนี้ รายการเครดิตคือทุน 100,000 ทั้งนี้ ผลทางบัญชีคือสินทรัพย์+ / ส่วนของเจ้าของ+ ในส่วนของซื้ออุปกรณ์เงินสด 30,000 รายการเดบิตคืออุปกรณ์ 30,000 ทั้งนี้ รายการเครดิตคือเงินสด 30,000 ทั้งนี้ ผลทางบัญชีคือสินทรัพย์หนึ่งเพิ่ม อีกสินทรัพย์ลด

หมวดบัญชีและด้านของยอดปกติ
หมวดผลต่อสมการยอดเพิ่มตามปกติ
สินทรัพย์ทรัพยากรที่กิจการควบคุมเดบิต
หนี้สินภาระผูกพันต่อบุคคลภายนอกเครดิต
ส่วนของเจ้าของสิทธิส่วนที่เหลือหลังหักหนี้สินเครดิต
รายได้เพิ่มส่วนของเจ้าของจากการดำเนินงานเครดิต
ค่าใช้จ่ายลดส่วนของเจ้าของจากการใช้ทรัพยากรเดบิต
หัวข้อ 2

เอกสาร ผังบัญชี สมุดรายวัน และบัญชีแยกประเภท

เอกสารประกอบ รายการ และการควบคุมภายใน — เอกสารประกอบทําหน้าที่พิสูจน์การเกิดขึ้น จํานวน วันที่ คู่สัญญา การอนุมัติ และเงื่อนไขของรายการ แต่เอกสารแต่ละชนิดมีน้ําหนักและวัตถุประสงค์ต่างกัน การควบคุมภายในต้องเชื่อมเลขที่เอกสาร การแบ่งแยกหน้าที่ สิทธิการเข้าถึง การตรวจรับ การอนุมัติ การกระทบยอด การตรวจนับ และเส้นทางการตรวจสอบเข้าด้วยกัน สําหรับใบเสนอราคา/ใบสั่งซื้อ ใช้สําหรับกําหนดรายการ ราคา เงื่อนไขและการอนุมัติก่อนซื้อ มิใช่หลักรับรู้ทุกกรณี ในส่วนของใบรับสินค้า/รับบริการ ใช้สําหรับหลักฐานรับ ปริมาณ/คุณภาพ/วันที่และเชื่อมคําสั่งซื้อ ด้านใบกํากับ/Invoice ใช้สําหรับเรียกเก็บ/รายละเอียดรายการตามรูปแบบและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง สําหรับใบเสร็จรับเงิน ใช้สําหรับหลักฐานผู้รับได้รับชําระ ในส่วนของใบสําคัญรับ/จ่าย

ใช้สําหรับสรุปการรับ/จ่ายพร้อมผู้อนุมัติ เอกสารแนบและเลขอ้างอิง ผังบัญชีและรหัสบัญชี — ผังบัญชีกําหนดชื่อ รหัส หมวด และขอบเขตการใช้บัญชีอย่างเป็นระบบ เพื่อให้การบันทึก การรวมยอด และการจัดทํารายงานสอดคล้องกัน โครงสร้างรหัสอาจแบ่งตามกิจการ หน่วยงาน โครงการ แหล่งเงิน หรือมิติบริหาร แต่ต้องมีเจ้าของหลักเกณฑ์ การควบคุมการเพิ่มหรือยกเลิกบัญชี และการเชื่อมกับงบการเงิน สําหรับ Chart of Accounts หลัก ได้แก่ รายการชื่อ/รหัสบัญชีที่อนุญาตและโครงสร้างหมวดสําหรับบันทึก/รายงาน ในส่วนของ Account code หลัก ได้แก่ รหัสเป็นลําดับ/กลุ่มตามหมวด หน่วย ศูนย์ต้นทุน/โครงการตามระบบ ด้าน Account title หลัก ได้แก่ ชื่อชัด ไม่ซ้ําความหมายและสอดคล้อง Policy สําหรับ Account description หลัก ได้แก่ บอก Scope ตัวอย่าง Include/Exclude และยอดปกติ ในส่วนของ Control account หลัก

ได้แก่ บัญชีแยกประเภททั่วไปสรุปยอดจากรายละเอียดย่อย สมุดบัญชีขั้นต้นและสมุดรายวันทั่วไป — สมุดบัญชีขั้นต้นบันทึกรายการตามลําดับเวลาก่อนผ่านไปยังบัญชีแยกประเภท สมุดรายวันทั่วไปใช้กับรายการที่ไม่มีสมุดเฉพาะ รวมถึงรายการปรับปรุง แก้ไข และปิดบัญชีตามระบบ ส่วนสมุดรายวันเฉพาะช่วยรวบรวมรายการที่เกิดซ้ําจํานวนมาก เช่น การขายเชื่อ การซื้อเชื่อ การรับเงิน และการจ่ายเงิน สําหรับสมุดรายวันทั่วไป ใช้สําหรับรายการที่ไม่มีสมุดเฉพาะ รายการปรับปรุง แก้ไข ปิดบัญชีหรือรายการตามระบบ ทั้งนี้ ข้อพิจารณาคือลงวันที่ บัญชี เดบิต เครดิต คําอธิบาย เลขอ้างอิง ในส่วนของสมุดรายวันขาย ใช้สําหรับขายสินค้าเป็นเงินเชื่อตามระบบที่กําหนด ทั้งนี้ ข้อพิจารณาคือขายเงินสดอยู่สมุดรับเงิน/ระบบอื่น และบริการ/สินทรัพย์อาจไม่เข้า

ด้านสมุดรายวันซื้อ ใช้สําหรับซื้อสินค้าเป็นเงินเชื่อตามระบบที่กําหนด ทั้งนี้ ข้อพิจารณาคือซื้อเงินสด/สินทรัพย์อื่นอาจลงคนละสมุด สําหรับสมุดรายวันรับเงิน ใช้สําหรับรับเงินสด/ธนาคารทุกสาเหตุ ทั้งนี้ ข้อพิจารณาคือรับเงินไม่เท่ารายได้เสมอ เช่นกู้/ลงทุน/เก็บลูกหนี้ รูปแบบการลงสมุดรายวันทั่วไป — รายการในสมุดรายวันทั่วไปต้องแสดงวันที่ ชื่อบัญชีเดบิตและเครดิต จํานวน คําอธิบาย เลขที่เอกสาร และการอ้างอิงการผ่านบัญชีอย่างเพียงพอ รายการที่มีหลายบัญชีทําได้หากผลรวมเดบิตเท่ากับผลรวมเครดิต การแก้รายการที่ผ่านบัญชีแล้วควรใช้รายการกลับหรือรายการปรับปรุงที่อนุมัติและคงเส้นทางการตรวจสอบ

สําหรับวันที่ ต้องระบุปี/เดือน/วันของรายการตามงวด ในส่วนของรายการ ต้องระบุชื่อบัญชีเดบิตก่อนชิดซ้าย บัญชีเครดิตเยื้องตามแบบ และคําอธิบาย ด้านเลขที่บัญชี/อ้างอิง ต้องระบุกรอกเมื่อผ่านไป Ledger/ตามระบบเพื่อ Cross-reference สําหรับเดบิต ต้องระบุจํานวนด้านเดบิต ในส่วนของเครดิต ต้องระบุจํานวนด้านเครดิต ด้านคําอธิบาย ต้องระบุเหตุการณ์ เอกสาร คู่ค้า/โครงการเท่าที่จําเป็นและไม่เปิดข้อมูลเกิน สําหรับผู้จัดทํา/อนุมัติ ต้องระบุแสดงความรับผิด/Separation ตามระบบ บัญชีแยกประเภท T-account และการผ่านรายการ — บัญชีแยกประเภทรวบรวมผลของรายการทั้งหมดแยกตามบัญชี ทําให้เห็นยอดยกมา การเคลื่อนไหว และยอดคงเหลือ

การผ่านรายการคือการโอนข้อมูลจากสมุดรายวันไปยังบัญชีที่เกี่ยวข้อง มิใช่รายการค้าใหม่ การอ้างอิงกลับระหว่างสมุดรายวันกับบัญชีแยกประเภทช่วยป้องกันการตกหล่น การซ้ํา และการแก้ย้อนหลังโดยไม่มีร่องรอย สําหรับ General ledger (GL) หมายถึงรวมบัญชีสินทรัพย์ หนี้สิน ส่วนของเจ้าของ รายได้ ค่าใช้จ่ายสําหรับสรุป/งบ ในส่วนของ Subsidiary ledger หมายถึงรายละเอียดรายบุคคล/รายการ เช่นลูกหนี้รายตัว และยอดรวมต้องตรง Control account ด้าน T-account หมายถึงรูปแบบแสดงบัญชีซ้ายเดบิต ขวาเครดิตช่วยเห็น Movement/Balance สําหรับ Balance-column ledger หมายถึงมีคอลัมน์เดบิต เครดิตและยอดคงเหลือหลังรายการ ในส่วนของ Posting หมายถึงโอนข้อมูลจาก Journal ไปบัญชี Ledger ที่เกี่ยวข้อง มิใช่บันทึกรายการใหม่

  1. 1ตรวจวันที่ คู่รายการ จำนวนเงิน และสิทธิอนุมัติจากเอกสาร
  2. 2ระบุบัญชีที่ได้รับผลและประเภทของแต่ละบัญชี
  3. 3กำหนดด้านเดบิตกับเครดิตให้ยอดรวมเท่ากัน
  4. 4บันทึกคำอธิบายและเลขอ้างอิงในสมุดรายวันทั่วไป
  5. 5ผ่านยอดไปบัญชีแยกประเภทโดยรักษาวันที่กับเลขอ้างอิง
  6. 6หายอดคงเหลือและกระทบกับทะเบียนคุมหรือเอกสารสนับสนุน
อ่านสรุปฉบับเต็มทุกหัวข้อ
สมาชิก PRO ระบบจะจำหัวข้อที่อ่านค้างไว้ให้ด้วย
PRO 99 บาท/เดือน

เนื้อหาสรุปนี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาส่วนบุคคล ห้ามคัดลอก ทำซ้ำ หรือนำไปใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางการค้าโดยไม่ได้รับอนุญาต