การพัฒนาระบบสารสนเทศ วิเคราะห์ ออกแบบ และการเขียนโปรแกรมคอมพิวเตอร์

Normalization: 1NF, 2NF, 3NF และ BCNF — Unnormalized ต้องเป็นไปตามหลัก มีกลุ่มซ้ํา/หลายค่าใน Field หรือโครงสร้างไม่เป็น Relation ตามแบบ ส่วนช่วยลดปัญหา ค้น/แก้/Constraint ยาก. 1NF ต้องเป็นไปตามหลัก ค่าของ Attribute เป็น Atomic ตาม Domain และ Row ระบุได้ใน Relation ส่วนช่วยลดปัญหา แยก Repeating group; Atomic ขึ้นกับความหมายการใช้งาน. 2NF ต้องเป็นไปตามหลัก เป็น 1NF และ Non-prime attribute ไม่ขึ้นกับเพียงบางส่วนของ Candidate key แบบ Composite ส่วนช่วยลดปัญหา ลด Partial dependency; ถ้า Key เดี่ยวมักผ่านประเด็นนี้. 3NF ต้องเป็นไปตามหลัก เป็น 2NF และไม่มี Transitive dependency ที่ไม่เหมาะจาก Key ผ่าน Non-key ตามนิยาม ส่วนช่วยลดปัญหา ลด Update anomaly จากข้อมูลอธิบายพึ่ง Non-key. BCNF ต้องเป็นไปตามหลัก ทุก Determinant ของ Functional dependency ที่ไม่เป็น Trivial ต้องเป็น Superkey ส่วนช่วยลดปัญหา เข้มกว่า 3NF ในบางกรณี Candidate key ซ้อน. 4NF ต้องเป็นไปตามหลัก จัดการ Multivalued dependency ที่อิสระจากกัน ส่วนช่วยลดปัญหา ลดการจับคู่ซ้ําของข้อเท็จจริงหลายชุดที่ไม่ขึ้นกัน.

SQL: DDL, DML, Query, DCL และ Transaction Control — DDL รับผิดชอบ CREATE, ALTER, DROP กําหนด Schema/Object; Transaction behavior ขึ้นกับ DBMS. DML รับผิดชอบ INSERT, UPDATE, DELETE, MERGE ตาม DBMS เปลี่ยนข้อมูล. DQL/Query รับผิดชอบ SELECT เลือก/คํานวณ/รวม/Join ข้อมูล; คําจัดหมวด DQL ไม่เหมือนกันทุกตํารา. DCL รับผิดชอบ GRANT, REVOKE จัดสิทธิในระบบที่รองรับ. TCL รับผิดชอบ BEGIN/START, COMMIT, ROLLBACK, SAVEPOINT จัดขอบเขต Transaction ตาม DBMS. WHERE รับผิดชอบ กรอง Row ก่อน Aggregation; ระวัง NULL ใช้ IS NULL มิใช่ = NULL. GROUP BY รับผิดชอบ จัดกลุ่มเพื่อ Aggregate; Column ที่ไม่ Aggregate ต้องสอดคล้องกฎ DBMS/กลุ่ม. HAVING รับผิดชอบ กรอง Group หลัง Aggregate; ต่างจาก WHERE. ORDER BY รับผิดชอบ กําหนดลําดับผล; หากไม่กําหนด DBMS ไม่รับประกัน Order. INNER JOIN รับผิดชอบ คืนคู่ Row ที่ Condition ตรง. LEFT OUTER JOIN รับผิดชอบ คืนทุก Row ฝั่งซ้ายและคู่ฝั่งขวา; ไม่ตรงเป็น NULL.

Transaction, ACID และ Concurrency — ขอบเขตธุรกรรมต้องครอบคลุมกฎธุรกิจที่ต้องสําเร็จหรือยกเลิกร่วมกัน และควรสั้นพอที่จะไม่ถือทรัพยากรระหว่างรอผู้ใช้หรือเครือข่าย ระดับ isolation เป็นข้อตกลงต่อปรากฎการณ์ที่การทํางานพร้อมกันอาจมองเห็นได้ การรองรับระดับมาตรฐานและพฤติกรรมจริงต่างกันตาม DBMS เช่น PostgreSQL ใช้ Read Committed เป็นค่าปริยายและตีความ Read Uncommitted เช่นเดียวกับ Read Committed ดังนั้นการออกแบบต้องอ้างเอกสารของระบบที่ใช้งานจริง. Atomicity หมายถึง Transaction สําเร็จทั้งหมดหรือไม่มีผลตามหน่วยที่กําหนด. Consistency หมายถึง Transaction พาข้อมูลจาก State ที่รักษา Invariant หนึ่งสู่อีก State ที่รักษา Invariant มิใช่คําเดียวกับ CAP consistency. Isolation หมายถึง ผลของ Concurrent transaction ถูกจํากัดตาม Isolation level/กลไก. Durability หมายถึง เมื่อ Commit แล้วผลคงอยู่ผ่าน Failure ตาม Guarantee ของระบบ. Dirty read หมายถึง อ่านค่าที่ยังไม่ Commit และอาจ Rollback. Non-repeatable read หมายถึง อ่าน Row เดิมซ้ําแล้วค่าเปลี่ยนเพราะ Transaction อื่น Commit.

CAP, Consistency และ Availability ในระบบกระจาย — Consistency ใน CAP หมายถึง ทุก Read เห็นค่าล่าสุด/ผลเทียบได้กับลําดับเดียวตาม Model ที่กล่าวถึง มิใช่ Constraint ของ ACID. Availability ใน CAP หมายถึง ทุก Request ถึง Node ที่ไม่ล้มได้รับ Response ที่มิใช่ Error ภายในเงื่อนไข Model แม้อาจมิใช่ค่าล่าสุด. Partition tolerance หมายถึง ระบบดําเนินต่อเมื่อ Message ระหว่างกลุ่ม Node สูญ/ล่าช้าจนแบ่งเครือข่าย. CAP trade-off หมายถึง เมื่อเกิด Network partition จริง ต้องเลือกระหว่างยืนยัน Consistency บางแบบกับให้ Availability ทุกฝั่ง มิใช่เลือก “สองในสาม”ตลอดเวลาทุกสถานะ. Strong consistency หมายถึง Read ตาม Guarantee เห็นผลเขียนล่าสุด/ลําดับที่กําหนด แลก Latency/Availability/Coordination ตามระบบ. Eventual consistency หมายถึง หากไม่มี Update ใหม่ Replica จะ Converge ในที่สุด; ระหว่างนั้นอาจอ่านค่าเก่า. UI/UX, Usability และ Accessibility — การเข้าถึงต้องเป็นข้อกําหนดตั้งแต่การวิเคราะห์และทดสอบ มิใช่งานแก้ภายหลัง WCAG 2.2 จัดหลักใหญ่เป็นเนื้อหาที่รับรู้ได้ ใช้งานได้ เข้าใจได้

และมีความแข็งแรงต่อเทคโนโลยีช่วยเหลือ การประเมินต้องครอบคลุมการใช้แป้นพิมพ์ ลําดับโฟกัส ชื่อและบทบาทของส่วนควบคุม ความต่างสี การปรับขนาด ข้อความผิดพลาด คําบรรยายสื่อ และการทดสอบกับโปรแกรมอ่านหน้าจอ รวมทั้งงานสําคัญที่ผู้ใช้ต้องทําให้สําเร็จทั้งบนอุปกรณ์และขนาดหน้าจอที่อยู่ในขอบเขต. User-centered มีสาระสําคัญคือ เริ่มจากผู้ใช้ งาน Context/ข้อจํากัดและทดสอบกับตัวแทนจริง. Visibility of status มีสาระสําคัญคือ แสดงกําลังทํา สําเร็จ ล้มเหลว Queue/เวลารอและผล Action. Match real world มีสาระสําคัญคือ ใช้ภาษา ลําดับ หน่วยและ Mental model ของผู้ใช้. Consistency/standards มีสาระสําคัญคือ Pattern/คํา/ตําแหน่งสอดคล้องและตาม Platform convention เมื่อเหมาะ. Error prevention มีสาระสําคัญคือ Constraint, Default, Preview, Confirmation สําหรับผลย้อนยากและ Inline validation. Error recovery มีสาระสําคัญคือ ข้อความบอกเกิดอะไร จุดไหน วิธีแก้ และรักษาข้อมูลที่กรอกเมื่อปลอดภัย.