บทนำ — ทิศทางองค์กรกรมการค้าภายใน
ข้อมูลพื้นฐานและพัฒนาการของกรม
- ชื่อไทย — กรมการค้าภายใน
- ชื่ออังกฤษ — Department of Internal Trade
- ชื่อย่อ — คน. / DIT
- สังกัด — กระทรวงพาณิชย์
- ภารกิจรวม — เสริมสร้างประสิทธิภาพการค้าภายใน กำกับดูแล ส่งเสริมและพัฒนาการค้าให้มีประสิทธิภาพและเป็นธรรม พร้อมพิทักษ์ประโยชน์ผู้บริโภค
- สายด่วน — 1569 สำหรับร้องเรียนหรือเสนอแนะ
ข้อมูลพื้นฐานและพัฒนาการของกรม
- 1ระยะแรกเน้นส่งเสริมการค้าของคนไทย สืบราคาและติดตามสินค้าอุปโภคบริโภค
- 2ช่วงสงครามและหลังสงครามเพิ่มบทบาทแก้สินค้าขาดแคลนและตรึงราคาไม่ให้สูงเกินสมควร
- 3พ.ศ. 2487–2495 รับโอนงานจากกรมควบคุมการค้าที่ถูกยุบ จัดตั้งกองควบคุมการค้าและกองควบคุมข้าว
- 4ภารกิจเปลี่ยนจากงานส่งเสริมอย่างเดียวเป็นทั้งส่งเสริม กำกับ และควบคุม
- 5ปรับโครงสร้างต่อเนื่องใน พ.ศ. 2522, 25352542 และใช้กรอบกฎกระทรวงแบ่งส่วนราชการ พ.ศ. 2563 ในปัจจุบัน
| กฎหมาย | เรื่องที่กำกับ |
|---|---|
| พระราชบัญญัติว่าด้วยราคาสินค้าและบริการ พ.ศ. 2542 | สินค้าและบริการควบคุม ราคา การแสดงราคา ปริมาณ สต็อก และมาตรการป้องกันการกักตุนหรือเอาเปรียบ |
| พระราชบัญญัติควบคุมโภคภัณฑ์ พ.ศ. 2495 | การควบคุมโภคภัณฑ์ในกรณีจำเป็นเพื่อประโยชน์สาธารณะ |
| พระราชบัญญัติการค้าข้าว พ.ศ. 2489 | การอนุญาตและกำกับผู้ประกอบการค้าข้าว |
| พระราชบัญญัติมาตราชั่งตวงวัด พ.ศ. 2542 | มาตรฐานและความเที่ยงตรงของเครื่องชั่ง เครื่องตวง และเครื่องวัดที่ใช้ในทางพาณิชย์ |
| พระราชบัญญัติคลังสินค้า ไซโล และห้องเย็น พ.ศ. 2558 | การอนุญาตและกำกับธุรกิจรับฝากสินค้า คลังสินค้า ไซโล และห้องเย็น |
| กฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้อง | กฎหมาย กฎ ประกาศ และระเบียบที่ใช้จัดระบบและสร้างความเป็นธรรมทางการค้า |
หน้าที่และอำนาจ ได้แก่
- ดำเนินการตามกฎหมายว่าด้วยราคาสินค้าและบริการ การควบคุมโภคภัณฑ์ การค้าข้าว มาตราชั่งตวงวัด คลังสินค้า ไซโลและห้องเย็น รวมถึงกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้อง
- จัดทำและประสานแผนปฏิบัติราชการให้สอดคล้องกับแผนของกระทรวง เร่งรัด ติดตามและประเมินผล พร้อมจัดทำสถิติ ประมวลผล และบริการข้อมูลการค้าภายใน
- จัดระบบ ส่งเสริม และพัฒนาการค้า การตลาด และตลาดภายในประเทศให้มีประสิทธิภาพและเป็นธรรม
- จัดระเบียบและส่งเสริมระบบการค้าสินค้าเพื่อรักษาระดับราคาสินค้าเกษตร
- จัดระบบราคาและปริมาณสินค้าให้เป็นธรรม พร้อมส่งเสริมผู้บริโภคให้พิทักษ์ประโยชน์ของตนเอง
- จัดระบบและพัฒนาการชั่งตวงวัดในเชิงพาณิชย์
- จัดระเบียบการค้าและการตลาด รวมทั้งกำกับ ตรวจสอบ และควบคุมการประกอบธุรกิจ
- พัฒนากฎหมาย กฎ และระเบียบ และดำเนินการเพื่อส่งเสริมการค้าให้เป็นธรรม
- ปฏิบัติการอื่นตามกฎหมาย หรือตามที่รัฐมนตรีหรือคณะรัฐมนตรีมอบหมาย
ภาพงานสำคัญของกรม
- สินค้าเกษตร — งานสำคัญ: ติดตามอุปสงค์–อุปทานและราคา สร้างเสถียรภาพ ส่งเสริมตลาดข้อตกลง ลานประมูล และเชื่อมโยงช่องทางจำหน่าย
- ตลาดและเศรษฐกิจฐานราก — งานสำคัญ: พัฒนาตลาดกลาง ตลาดชุมชน ผู้ประกอบการชุมชน และช่องทางตลาดทั้งออฟไลน์และออนไลน์
- ราคาและปริมาณ — งานสำคัญ: ติดตามต้นทุน ราคา ปริมาณและสต็อก กำหนดมาตรการเมื่อจำเป็น ตรวจป้ายราคา และป้องกันการกักตุน
- ชั่งตวงวัด — งานสำคัญ: ตรวจรับรองและกำกับเครื่องชั่งตวงวัด เพื่อให้ผู้ซื้อได้รับสินค้าเต็มจำนวนและผู้ขายแข่งขันอย่างเป็นธรรม
- กำกับธุรกิจเฉพาะ — งานสำคัญ: อนุญาตและตรวจสอบการค้าข้าว คลังสินค้า ไซโล ห้องเย็น และการขนย้ายสินค้าควบคุมตามที่กฎหมายกำหนด
- ผู้บริโภคและค่าครองชีพ — งานสำคัญ: รับเรื่องร้องเรียน ให้ความรู้ สนับสนุนการเข้าถึงสินค้าราคาที่เป็นธรรม และดำเนินมาตรการลดภาระค่าครองชีพ
งานคุ้มครองผู้บริโภคของกรมเน้น ราคา ปริมาณ น้ำหนัก และความเป็นธรรมในระบบการค้า จึงต่างจากสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภคซึ่งรับผิดชอบการคุ้มครองผู้บริโภคในภาพกว้างตามกฎหมายเฉพาะของตน
ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 1 และ 2 ด้านการค้าสินค้าเกษตรและเศรษฐกิจท้องถิ่น
หน่วยงานภายในที่สำคัญ
- กลุ่มพัฒนาระบบบริหาร และกลุ่มตรวจสอบภายใน
- สำนักงานเลขานุการกรม
- กองส่งเสริมการค้าสินค้าเกษตร 1 และกองส่งเสริมการค้าสินค้าเกษตร 2
- กองส่งเสริมและบริหารระบบตลาด
- กองกฎหมาย
- กองชั่งตวงวัด
- กองตรวจสอบและปฏิบัติการ
- กองจัดระบบราคาและปริมาณสินค้า
- กองยุทธศาสตร์และแผนงาน
- กองบริหารมาตรการลดค่าครองชีพ
- กองบริหารงานกองทุนรวมเพื่อช่วยเหลือเกษตรกร
- กองประชาสัมพันธ์และสื่อสารองค์กร
- กองสารสนเทศและการบริการการค้าในประเทศ
- ศูนย์ชั่งตวงวัดภาคและสำนักงานสาขาชั่งตวงวัด
การแยกกองส่งเสริมการค้าสินค้าเกษตรเป็น กอง 1 และกอง 2 ช่วยแบ่งกลุ่มสินค้าที่ต้องดูแล ขณะที่ศูนย์และสำนักงานสาขาชั่งตวงวัดทำให้การตรวจรับรองและบังคับใช้กฎหมายครอบคลุมส่วนภูมิภาค. วิสัยทัศน์: “ขับเคลื่อนการค้าในประเทศให้มีความเข้มแข็ง เป็นธรรม ด้วยเทคโนโลยีและนวัตกรรม”
พันธกิจหลัก 5 ประการ
- ส่งเสริมและพัฒนาเกษตรกร สถาบันเกษตรกร และผู้ประกอบการให้แข่งขันได้ เข้าถึงกลไกตลาดรูปแบบต่าง ๆ และพัฒนาองค์ความรู้อย่างต่อเนื่อง
- พัฒนาการค้าสินค้าและบริการของเศรษฐกิจฐานราก เพิ่มมูลค่า และสร้างความเข้มแข็งแก่ผู้ประกอบการชุมชน
- ดูแลราคาและปริมาณสินค้าและบริการให้อยู่ในระดับเหมาะสม เป็นธรรม และสอดคล้องกับสถานการณ์การค้า
- พัฒนามาตรฐานการชั่งตวงวัดไทยและขยายขอบเขตการดูแล เพื่อสร้างความเป็นธรรมในระบบการค้า
- เสริมความรู้ให้ผู้บริโภคพิทักษ์สิทธิของตน และบรรเทาภาระค่าครองชีพของประชาชนอย่างเหมาะสม
ภาพรวม 4 ประเด็นยุทธศาสตร์
- 1. พัฒนาระบบการค้าและการตลาดสินค้าเกษตรให้มีประสิทธิภาพ — เป้าหมาย: เกษตรกร สถาบันเกษตรกร และผู้ประกอบการมีช่องทางตลาดเพิ่มและแข่งขันได้; จำนวนแนวทาง: 5
- 2. เสริมสร้างความเข้มแข็งให้เศรษฐกิจท้องถิ่น — เป้าหมาย: หน่วยเศรษฐกิจฐานรากเข้มแข็งและสร้างมูลค่าทางการค้าเพิ่มขึ้น; จำนวนแนวทาง: 3
- 3. สร้างความเป็นธรรมทางการค้าและพิทักษ์ประโยชน์ผู้บริโภค — เป้าหมาย: ประชาชนได้รับความเป็นธรรมและลดค่าครองชีพอย่างเหมาะสม; จำนวนแนวทาง: 6
- 4. พัฒนาระบบบริหารจัดการองค์กร — เป้าหมาย: องค์กรมีประสิทธิภาพและเป็นไปตามหลักธรรมาภิบาล; จำนวนแนวทาง: 3
5 แนวทาง
- สร้างเสถียรภาพราคาสินค้าเกษตร
- ส่งเสริมกลไกตลาดสินค้าเกษตรที่เป็นธรรม
- พัฒนาและเพิ่มช่องทางการตลาดสินค้าเกษตร
- ส่งเสริมการพัฒนาคุณภาพและสร้างมูลค่าเพิ่มสินค้าเกษตร
- เสริมสร้างศักยภาพด้านการตลาดแก่เกษตรกร
แนวทางนี้ไม่ได้หมายถึงการกำหนดราคาคงที่ทุกสินค้า แต่ใช้ข้อมูลอุปสงค์–อุปทาน มาตรการบริหารจัดการ การเชื่อมโยงตลาด และการแข่งขันรับซื้อ เพื่อให้ราคาและรายได้เกษตรกรมีเสถียรภาพมากขึ้น
เนื้อหาสรุปนี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาส่วนบุคคล ห้ามคัดลอก ทำซ้ำ หรือนำไปใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางการค้าโดยไม่ได้รับอนุญาต