สารบัญ6 หัวข้อหลัก
- 1.ความหมาย การรับรู้ และสินทรัพย์ที่หมุนเวียนในกิจการ
- 2.สินทรัพย์ทางการเงิน เงินลงทุน และต้นทุนแรกเริ่มของสินทรัพย์ถาวร
- 3.รายจ่ายภายหลัง ค่าเสื่อม การวัดภายหลัง และการด้อยค่า
- 4.อสังหาริมทรัพย์ลงทุน สินทรัพย์ไม่มีตัวตน และสินทรัพย์เฉพาะ
- 5.ทะเบียน การควบคุม การปิดงวด และการเปิดเผย
- 6.กรอบตัดสินใจตลอดวงจรและการเชื่อมข้อมูลในระบบสินทรัพย์
ความหมาย การรับรู้ และสินทรัพย์ที่หมุนเวียนในกิจการ
สินทรัพย์คือทรัพยากรเชิงเศรษฐกิจในปัจจุบันที่กิจการควบคุมจากเหตุการณ์ในอดีต โดยทรัพยากรเชิงเศรษฐกิจเป็นสิทธิที่มีศักยภาพสร้างประโยชน์เชิงเศรษฐกิจ การควบคุมหมายถึงความสามารถใช้สิทธิและจำกัดผู้อื่นจากประโยชน์นั้น การมีกรรมสิทธิ์ตามกฎหมายเป็นหลักฐานสำคัญแต่ไม่ใช่เงื่อนไขเดียว สาระของสัญญาและการควบคุมจึงต้องพิจารณาร่วมกัน บัญชีสินทรัพย์ครอบคลุมการรับรู้ การวัดเริ่มแรก การวัดภายหลัง การคิดค่าเสื่อมหรือตัดจำหน่าย การด้อยค่า การจัดประเภท การตัดรายการ และการเปิดเผย มาตรฐานที่ใช้ขึ้นกับลักษณะสิทธิและวิธีสร้างประโยชน์ สินค้าเพื่อขายใช้ TAS 2 ทรัพย์สินใช้ดำเนินงานใช้ TAS 16 อสังหาริมทรัพย์รับค่าเช่าหรือเพิ่มมูลค่าใช้ TAS 40 และสิทธิจากสัญญาเช่าใช้ TFRS 16
การรับรู้สินทรัพย์ในงบฐานะการเงินต้องให้ข้อมูลที่เกี่ยวข้องและเป็นตัวแทนอันเที่ยงธรรมโดยคำนึงถึงต้นทุน การมีความไม่แน่นอนเกี่ยวกับผลประโยชน์หรือจำนวนไม่ทำให้ห้ามรับรู้โดยอัตโนมัติ แต่อาจทำให้ต้องใช้เทคนิคประมาณการ เปิดเผยความไม่แน่นอน หรือไม่รับรู้เมื่อการนำเสนอไม่ให้ข้อมูลที่เป็นประโยชน์ เงื่อนไขเฉพาะของมาตรฐานแต่ละฉบับต้องใช้เหนือคำอธิบายทั่วไป ฐานการวัดอาจเป็นต้นทุนเดิม ราคาทุนตัดจำหน่าย มูลค่ายุติธรรม มูลค่าจากการใช้ มูลค่าสุทธิที่จะได้รับ หรือฐานเฉพาะอื่น ต้นทุนเดิมสะท้อนสิ่งตอบแทนและต้นทุนรายการเมื่อได้มา ส่วนมูลค่าปัจจุบันปรับตามสภาวะ ณ วันที่วัด การเลือกฐานต้องสัมพันธ์กับลักษณะสินทรัพย์ วิธีสร้างกระแสเงินสด ความผันผวน ความไม่แน่นอน และข้อกำหนดของมาตรฐาน
สินทรัพย์จัดเป็นหมุนเวียนเมื่อคาดว่าจะได้รับประโยชน์ ขาย หรือใช้ภายในวงจรดำเนินงานปกติ ถือไว้เพื่อค้า คาดว่าจะได้รับประโยชน์ภายในสิบสองเดือนหลังวันรายงาน หรือเป็นเงินสดหรือรายการเทียบเท่าเงินสดที่ไม่ถูกจำกัดการแลกเปลี่ยนหรือใช้ชำระหนี้อย่างน้อยสิบสองเดือน รายการอื่นเป็นสินทรัพย์ไม่หมุนเวียน เว้นแต่รูปแบบสภาพคล่องให้ข้อมูลที่เหมาะสมกว่า การจัดประเภทไม่ใช่การวัดสภาพคล่องจากชื่อบัญชี ลูกหนี้ที่เรียกเก็บตามวงจรดำเนินงานอาจเป็นหมุนเวียนแม้เกินสิบสองเดือน และเงินฝากที่ถูกจำกัดระยะยาวอาจเป็นไม่หมุนเวียน ต้องเปิดเผยจำนวนที่คาดว่าจะได้รับประโยชน์หลังสิบสองเดือนเมื่อมาตรฐานกำหนด พร้อมแยกสินทรัพย์ที่ใช้เป็นหลักประกันหรือมีข้อจำกัดสำคัญ เงินจ่ายล่วงหน้ารับรู้เป็นสินทรัพย์เมื่อกิจการมีสิทธิรับสินค้าหรือบริการในอนาคตและสิทธินั้นยังคงอยู่ เมื่อได้รับบริการหรือสิทธิหมดลงจึงรับรู้ค่าใช้จ่ายตามรูปแบบการบริโภค เงินมัดจำและเงินล่วงหน้าเพื่อซื้อสินทรัพย์ต้องแยกจากสินทรัพย์ที่ยังไม่พร้อมรับรู้ และจัดหมุนเวียนหรือไม่หมุนเวียนตามเวลาคาดว่าจะได้รับคืนหรือใช้ประโยชน์
เงินสดรวมเงินสดในมือและเงินฝากเผื่อเรียก รายการเทียบเท่าเงินสดเป็นเงินลงทุนระยะสั้นที่มีสภาพคล่องสูง พร้อมเปลี่ยนเป็นเงินสดจำนวนที่ทราบได้ และมีความเสี่ยงจากการเปลี่ยนมูลค่าที่ไม่มีนัยสำคัญ วัตถุประสงค์ต้องเป็นการบริหารภาระเงินสดระยะสั้น ไม่ใช่การลงทุนทั่วไป การครบกำหนดใกล้ได้มาเป็นหลักฐานแต่ไม่แทนการประเมินสาระทั้งหมด เงินฝากที่มีข้อจำกัดต้องวิเคราะห์ระยะเวลาและวัตถุประสงค์ของข้อจำกัดเพื่อจัดประเภทและเปิดเผย การกระทบยอดธนาคารแยกรายการเวลาออกจากรายการที่กิจการยังไม่บันทึก เช็คค้างจ่ายและเงินฝากระหว่างทางไม่บันทึกซ้ำ ส่วนค่าธรรมเนียม ดอกเบี้ย เช็คคืน และข้อผิดพลาดที่พบต้องปรับบัญชีตามหลักฐานและติดตามรายการค้างผิดปกติ
ลูกหนี้เป็นสิทธิต่อสิ่งตอบแทนที่ไม่มีเงื่อนไขอื่นนอกจากการผ่านของเวลา ส่วนสินทรัพย์ตามสัญญาเป็นสิทธิต่อสิ่งตอบแทนที่ยังขึ้นกับเงื่อนไขอื่นตาม TFRS 15 การขายเชื่อรับรู้ลูกหนี้และรายได้เมื่อเงื่อนไขรายได้ครบ การรับชำระภายหลังลดลูกหนี้โดยไม่รับรู้รายได้ซ้ำ ส่วนลด รับคืน การปรับราคา และสิทธิเรียกร้องต้องบันทึกตามสาระของสัญญา TFRS 9 ใช้แบบจำลองผลขาดทุนด้านเครดิตที่คาดว่าจะเกิดกับสินทรัพย์ทางการเงินที่อยู่ในขอบเขต ไม่รอให้เกิดการผิดนัดจึงตั้งค่าเผื่อ วิธีทั่วไปประเมินการเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญของความเสี่ยงเครดิตและใช้ผลขาดทุนสิบสองเดือนหรือตลอดอายุตามสถานะ ส่วนลูกหนี้การค้าและสินทรัพย์ตามสัญญาบางประเภทใช้วิธีอย่างง่ายโดยรับรู้ผลขาดทุนตลอดอายุ ประมาณการต้องสะท้อนผลลัพธ์ที่เป็นไปได้ถ่วงน้ำหนัก มูลค่าเงินตามเวลา ข้อมูลอดีต สภาวะปัจจุบัน และการคาดการณ์ที่สมเหตุสมผล ตารางอายุลูกหนี้อาจเป็นจุดเริ่มแต่ต้องปรับความเสี่ยงเฉพาะกลุ่มและข้อมูลอนาคต ค่าเผื่อลดมูลค่าตามบัญชี ส่วนการตัดจำหน่ายเกิดเมื่อไม่คาดอย่างสมเหตุผลว่าจะเรียกเก็บได้และไม่ทำให้สิทธิทางกฎหมายสิ้นไปโดยอัตโนมัติ
สินค้าคงเหลือคือสินทรัพย์ที่ถือไว้เพื่อขาย อยู่ระหว่างการผลิตเพื่อขาย หรือเป็นวัตถุดิบและวัสดุที่จะใช้ผลิตหรือให้บริการ ราคาทุนรวมต้นทุนซื้อ ต้นทุนแปลงสภาพ และต้นทุนอื่นที่ทำให้สินค้าอยู่ในสถานที่และสภาพปัจจุบัน ค่าใช้จ่ายผลิตคงที่ปันตามกำลังการผลิตปกติ ส่วนต้นทุนผิดปกติ ค่าเก็บรักษาที่ไม่จำเป็น ค่าใช้จ่ายบริหารที่ไม่เกี่ยว และค่าใช้จ่ายขายรับรู้เป็นค่าใช้จ่าย สินค้าคงเหลือวัดด้วยราคาทุนหรือมูลค่าสุทธิที่จะได้รับแล้วแต่จำนวนใดต่ำกว่า สูตรต้นทุนใช้ราคาเจาะจงสำหรับรายการที่ไม่สับเปลี่ยนกันโดยปกติ และใช้เข้าก่อนออกก่อนหรือถัวเฉลี่ยถ่วงน้ำหนักสำหรับรายการที่สับเปลี่ยนกันได้ การตรวจนับต้องยืนยันจำนวน สภาพ กรรมสิทธิ์ สินค้าระหว่างทาง สินค้าฝากขาย และการตัดรอบรับส่งสินค้า ต้นทุนการทำสัญญา ต้นทุนออกตราสารหนี้ ภาษีขอคืน และสินทรัพย์ตามกฎหมายแต่ละประเภทมีเกณฑ์เฉพาะ จึงไม่ควรรวมเป็นค่าใช้จ่ายรอตัดบัญชีโดยไม่มีมาตรฐานรองรับ การทบทวนทุกวันรายงานต้องตรวจสิทธิที่เหลือ ความสามารถได้รับคืน การด้อยค่า การหมดอายุ และการจัดประเภท พร้อมตัดยอดที่ไม่ก่อประโยชน์ในอนาคต
| กลุ่มสินทรัพย์ | คำถามหลักในการวัด | ความเสี่ยงที่ต้องตรวจ |
|---|---|---|
| เงินสดและรายการเทียบเท่าเงินสด | พร้อมใช้และมีความเสี่ยงเปลี่ยนมูลค่าต่ำเพียงใด | เงินถูกจำกัด ยอดธนาคารไม่ตรง หรือรายการค้างกระทบยอด |
| ลูกหนี้และสินทรัพย์ตามสัญญา | สิทธิรับสิ่งตอบแทนไม่มีเงื่อนไขแล้วหรือยัง | อายุหนี้ คุณภาพเครดิต และผลขาดทุนด้านเครดิตที่คาดว่าจะเกิด |
| สินค้าคงเหลือ | ต้นทุนกับมูลค่าสุทธิที่จะได้รับจำนวนใดต่ำกว่า | ของล้าสมัย ชำรุด สูญหาย หรือต้นทุนรวมรายการที่ไม่เกี่ยวข้อง |
| ค่าใช้จ่ายจ่ายล่วงหน้า | กิจการยังมีสิทธิรับบริการในอนาคตหรือไม่ | ตัดค่าใช้จ่ายผิดงวดหรือคงยอดที่หมดสิทธิแล้ว |
สินทรัพย์ทางการเงิน เงินลงทุน และต้นทุนแรกเริ่มของสินทรัพย์ถาวร
สินทรัพย์ทางการเงินรับรู้เมื่อกิจการเป็นคู่สัญญาตามข้อกำหนดของเครื่องมือ การจัดประเภทตราสารหนี้ตาม TFRS 9 พิจารณาแบบจำลองธุรกิจในการบริหารสินทรัพย์และว่ากระแสเงินสดตามสัญญาเป็นเพียงเงินต้นกับดอกเบี้ยจากเงินต้นคงค้างหรือไม่ ผลจึงอาจเป็นราคาทุนตัดจำหน่าย มูลค่ายุติธรรมผ่านกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จอื่น หรือมูลค่ายุติธรรมผ่านกำไรขาดทุน เงินลงทุนในตราสารทุนโดยหลักวัดมูลค่ายุติธรรมผ่านกำไรขาดทุน และอาจเลือกโดยไม่เพิกถอนให้นำการเปลี่ยนแปลงของตราสารที่ไม่ได้ถือเพื่อค้าไปกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จอื่นตามเงื่อนไข อนุพันธ์วัดมูลค่ายุติธรรม การตัดรายการพิจารณาการหมดสิทธิหรือการโอนสิทธิพร้อมความเสี่ยง ผลตอบแทน และการควบคุม มิใช่เพียงการส่งเอกสารให้บุคคลอื่น
การจัดประเภทเงินลงทุนในกิจการอื่นพิจารณาอำนาจควบคุม อิทธิพลอย่างมีนัยสำคัญ และการควบคุมร่วม งบการเงินรวมใช้ TFRS 10 กับบริษัทย่อย วิธีส่วนได้เสียตาม TAS 28 ใช้กับบริษัทร่วมและการร่วมค้าในขอบเขต ส่วนงบการเงินเฉพาะกิจการวัดเงินลงทุนตามทางเลือกที่ TAS 27 อนุญาตและใช้นโยบายสม่ำเสมอตามประเภทเงินลงทุน ข้อบ่งชี้อิทธิพลอย่างมีนัยสำคัญรวมการมีตัวแทนในคณะกรรมการ การมีส่วนกำหนดนโยบาย รายการสำคัญระหว่างกิจการ การแลกเปลี่ยนผู้บริหาร หรือข้อมูลเทคนิคที่จำเป็น สัดส่วนสิทธิออกเสียงเป็นหลักฐานแต่ไม่เด็ดขาด การด้อยค่าของเงินลงทุนต้องประเมินตามมาตรฐานที่ใช้กับฐานการวัด และเปิดเผยข้อจำกัดต่อการโอนเงินหรือใช้สินทรัพย์ภายในกลุ่ม
TAS 16 ใช้กับสินทรัพย์ที่มีตัวตนซึ่งถือไว้เพื่อผลิตหรือจัดหาสินค้าหรือบริการ ให้ผู้อื่นเช่า หรือใช้บริหาร และคาดว่าจะใช้มากกว่าหนึ่งรอบระยะเวลา ไม่ใช้กับรายการที่จัดเป็นถือไว้เพื่อขาย สินทรัพย์ชีวภาพที่ไม่ใช่พืชเพื่อการให้ผลิตผล สินทรัพย์สำรวจและประเมินค่า หรือสิทธิในแร่ตามขอบเขตที่มาตรฐานอื่นกำหนด แต่อุปกรณ์ที่ใช้พัฒนาสินทรัพย์เหล่านั้นอาจยังอยู่ใน TAS 16 มาตรฐานไม่ได้กำหนดหน่วยของการวัดตายตัว กิจการใช้ดุลยพินิจรวมรายการที่แต่ละชิ้นไม่มีสาระสำคัญหรือแยกส่วนประกอบที่สำคัญ อะไหล่ อุปกรณ์สำรอง และอุปกรณ์ซ่อมบำรุงเป็นที่ดิน อาคารและอุปกรณ์เมื่อเข้าเกณฑ์นิยาม มิฉะนั้นเป็นสินค้าคงเหลือ ทรัพย์สินเพื่อความปลอดภัยหรือสิ่งแวดล้อมรับรู้ได้เมื่อจำเป็นต่อการได้รับประโยชน์จากสินทรัพย์อื่น
ต้นทุนเริ่มแรกประกอบด้วยราคาซื้อ อากรขาเข้า และภาษีซื้อที่ขอคืนไม่ได้หลังหักส่วนลด ต้นทุนโดยตรงเพื่อทำให้สินทรัพย์อยู่ในสถานที่และสภาพพร้อมดำเนินงานตามเจตนาของฝ่ายบริหาร และประมาณการเริ่มแรกของต้นทุนรื้อถอน เคลื่อนย้าย หรือบูรณะพื้นที่เมื่อเกิดภาระผูกพัน ต้นทุนสิ้นสุดเมื่อสินทรัพย์พร้อมใช้งาน ไม่ใช่วันที่เริ่มผลิตเต็มกำลังหรือเริ่มมีกำไร ค่าทดสอบการทำงาน ค่าจ้างวิชาชีพ ค่าติดตั้ง และต้นทุนพนักงานที่เกี่ยวข้องโดยตรงอาจรวมได้ ส่วนค่าเปิดสถานที่ใหม่ ค่าแนะนำผลิตภัณฑ์ ค่าอบรม ค่าโยกย้าย ค่าเสียหายเริ่มแรก และค่าใช้จ่ายบริหารทั่วไปไม่รวม รายได้และต้นทุนของสินค้าที่ผลิตก่อนสินทรัพย์พร้อมใช้รับรู้ในกำไรขาดทุนตามมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง ไม่หักรายได้สุทธิออกจากต้นทุนสินทรัพย์
สินทรัพย์สร้างเองใช้หลักต้นทุนเช่นเดียวกับสินทรัพย์ซื้อ ไม่รวมกำไรภายในและความสูญเสียผิดปกติของวัสดุ แรงงาน หรือทรัพยากร ต้นทุนทางตรงต้องเชื่อมใบสั่งงาน เวลาแรงงาน การเบิกวัสดุ และสัญญาผู้รับเหมา ค่าใช้จ่ายทางอ้อมปันเฉพาะส่วนที่เกี่ยวข้องด้วยฐานสมเหตุสมผล การโอนจากงานระหว่างก่อสร้างเกิดเมื่อพร้อมใช้ตามเจตนา TAS 23 กำหนดให้รวมต้นทุนการกู้ยืมที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับสินทรัพย์ที่เข้าเงื่อนไข ซึ่งต้องใช้เวลานานพอสมควรเพื่อให้พร้อมใช้หรือขาย การรวมเริ่มเมื่อมีรายจ่าย มีต้นทุนกู้ยืม และดำเนินกิจกรรมเตรียมสินทรัพย์ ระงับช่วงหยุดพัฒนานานโดยไม่จำเป็น และยุติเมื่อกิจกรรมที่จำเป็นเกือบทั้งหมดเสร็จ ต้นทุนกู้ยืมอื่นรับรู้เป็นค่าใช้จ่าย เมื่อการได้มาหรือใช้สินทรัพย์ก่อภาระปัจจุบันให้รื้อถอน เคลื่อนย้าย หรือบูรณะพื้นที่ กิจการรับรู้ประมาณการหนี้สินตาม TAS 37 และรวมจำนวนประมาณการเริ่มแรกในต้นทุนสินทรัพย์ การวัดใช้รายจ่ายที่ดีที่สุดและคิดลดเมื่อผลของมูลค่าเงินตามเวลามีสาระสำคัญ การเพิ่มของหนี้สินจากการคลายส่วนลดรับรู้เป็นต้นทุนทางการเงินตามช่วงเวลา
การเปลี่ยนประมาณการกระแสเงินสด อัตราคิดลด หรือเวลาในภายหลังปฏิบัติตาม TFRIC 1 และแบบจำลองวัดภายหลังที่กิจการใช้ ภายใต้ราคาทุนมักปรับมูลค่าสินทรัพย์ที่เกี่ยวข้องโดยไม่ลดต่ำกว่าศูนย์ ส่วนแบบตีราคาใหม่มีผลต่อส่วนเกินทุนหรือกำไรขาดทุนตามลำดับที่กำหนด หลังปรับต้องประเมินว่ามูลค่าตามบัญชีใหม่มีข้อบ่งชี้ด้อยค่าหรือไม่ เงินอุดหนุนจากรัฐบาลรับรู้เมื่อมีความเชื่อมั่นอย่างสมเหตุสมผลว่ากิจการจะปฏิบัติตามเงื่อนไขและจะได้รับเงิน การได้รับเงินไม่พิสูจน์ว่าเงื่อนไขครบโดยลำพัง เงินอุดหนุนที่เกี่ยวกับสินทรัพย์อาจนำเสนอเป็นรายได้รอการรับรู้และรับรู้เป็นระบบตลอดอายุสินทรัพย์ หรือหักจากมูลค่าตามบัญชีของสินทรัพย์ตามนโยบายที่ TAS 20 อนุญาต เงินอุดหนุนชดเชยค่าใช้จ่ายรับรู้ในกำไรขาดทุนอย่างเป็นระบบในงวดเดียวกับค่าใช้จ่ายที่ตั้งใจชดเชย เงินอุดหนุนที่ต้องคืนบันทึกเป็นการเปลี่ยนประมาณการและใช้ยอดรายได้รอการรับรู้ก่อน หรือเพิ่มมูลค่าสินทรัพย์ตามวิธีนำเสนอเดิม เมื่อเพิ่มมูลค่าสินทรัพย์ต้องรับรู้ค่าเสื่อมสะสมเพิ่มเติมที่ควรเกิดหากไม่มีเงินอุดหนุนตามข้อกำหนด
เนื้อหาสรุปนี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาส่วนบุคคล ห้ามคัดลอก ทำซ้ำ หรือนำไปใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางการค้าโดยไม่ได้รับอนุญาต