ความรู้เกี่ยวกับพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้าง

พัสดุตามบทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง ประกอบด้วยสินค้า งานบริการ งานก่อสร้าง งานจ้างที่ปรึกษา งานจ้างออกแบบหรือควบคุมงานก่อสร้าง และการดำเนินการอื่นตามที่กำหนดในกฎกระทรวง สินค้ารวมถึงวัสดุ ครุภัณฑ์ ที่ดิน สิ่งปลูกสร้าง และทรัพย์สินอื่น ส่วนบริการที่ติดมากับสินค้าจะรวมเป็นสินค้าได้เมื่อมูลค่าบริการไม่สูงกว่ามูลค่าของสินค้านั้น งานบริการหมายถึงงานจ้างบริการ งานจ้างเหมาบริการ งานจ้างทำของ และการรับขนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ แต่ไม่รวมการจ้างลูกจ้างของหน่วยงานของรัฐ การรับขนในการเดินทางไปราชการ งานจ้างที่ปรึกษา และงานจ้างออกแบบหรือควบคุมงานก่อสร้าง ส่วนงานก่อสร้างครอบคลุมอาคาร สาธารณูปโภค สิ่งปลูกสร้าง และการซ่อม ต่อเติม ปรับปรุง รื้อถอน หรือการกระทำอื่นที่มีลักษณะทำนองเดียวกัน เงินงบประมาณมีความหมายกว้าง ครอบคลุมเงินตามกฎหมายงบประมาณ เงินรายได้ เงินสะสม เงินอุดหนุน เงินกู้ เงินช่วยเหลือ และเงินอื่นตามที่กำหนดในกฎกระทรวง หน่วยงานของรัฐรวมถึงราชการส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค ส่วนท้องถิ่น รัฐวิสาหกิจ องค์การมหาชน องค์กรอิสระ องค์กรตามรัฐธรรมนูญ หน่วยธุรการของศาล มหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ หน่วยงานของรัฐสภา และหน่วยงานอื่นตามที่กำหนด

ราคากลางเป็นราคาอ้างอิงเพื่อใช้เป็นฐานเปรียบเทียบราคาที่ผู้ยื่นข้อเสนอเสนอ โดยบทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง จัดลำดับแหล่งข้อมูลไว้ตั้งแต่ราคาที่คำนวณตามหลักเกณฑ์ของคณะกรรมการราคากลาง ฐานข้อมูลราคาอ้างอิง ราคามาตรฐานของสำนักงบประมาณหรือหน่วยงานกลาง การสืบราคาจากท้องตลาด ราคาที่เคยซื้อหรือจ้างภายในสองปีงบประมาณ และราคาอื่นตามหลักเกณฑ์ของหน่วยงาน การเลือกใช้ต้องคำนึงถึงประโยชน์ของหน่วยงานของรัฐ บทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง กำหนดให้การจัดซื้อจัดจ้างโดยใช้เงินงบประมาณเป็นไปตามพระราชบัญญัติ กฎกระทรวง ระเบียบ และประกาศที่ออกตามกฎหมาย หน่วยงานบางประเภทอาจจัดทำกฎหรือระเบียบเฉพาะเพื่อความยืดหยุ่นตามภารกิจได้เมื่อได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการนโยบายและประกาศในราชกิจจานุเบกษา แต่ยังต้องรักษาหลักการตามบทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง และไม่ทำให้การแข่งขันอย่างเป็นธรรมเสียไป

บทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง ยกเว้นการใช้บังคับแก่การจัดซื้อจัดจ้างบางลักษณะ เช่น การดำเนินการเชิงพาณิชย์โดยตรงของรัฐวิสาหกิจ การจัดหาเกี่ยวกับความมั่นคงหรือรัฐบาลต่างประเทศ งานวิจัยและพัฒนาหรืองานวิชาการที่ไม่อาจดำเนินตามกฎหมายนี้ เงื่อนไขเงินกู้หรือเงินช่วยเหลือจากต่างประเทศ และการจัดหาโดยใช้เงินบริจาคของมหาวิทยาลัยหรือสถานพยาบาลของรัฐตามเงื่อนไขที่กำหนด แม้เป็นข้อยกเว้นก็ยังต้องคำนึงถึงหลักบทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง บทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง กำหนดหลักการของการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุไว้ สี่ประการ ได้แก่ ความคุ้มค่า ความโปร่งใส ประสิทธิภาพและประสิทธิผล และการตรวจสอบได้ หน่วยงานจึงต้องกำหนดคุณลักษณะให้เหมาะกับวัตถุประสงค์ เปิดโอกาสให้แข่งขันอย่างเป็นธรรม วางแผนและประเมินผลอย่างเป็นระบบ และจัดเก็บหลักฐานให้ตรวจสอบได้ ความผิดพลาดเล็กน้อยที่ไม่มีผลอย่างมีนัยสำคัญไม่ทำให้การจัดหานั้นเสียไปโดยอัตโนมัติ

บทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง กำหนดให้การจัดทำร่างขอบเขตของงานหรือรายละเอียดคุณลักษณะเฉพาะคำนึงถึงคุณภาพ เทคนิค และวัตถุประสงค์ของการจัดซื้อจัดจ้าง ห้ามกำหนดให้ใกล้เคียงยี่ห้อหนึ่งยี่ห้อใดหรือผู้ขายรายหนึ่งรายใดโดยเฉพาะ เว้นแต่พัสดุที่จะจัดหามียี่ห้อเดียวหรือต้องใช้อะไหล่ของยี่ห้อใดโดยเฉพาะ ทั้งนี้ ต้องเป็นไปตามความจำเป็นและหลักเกณฑ์ที่รัฐมนตรีกำหนด บทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง ให้หน่วยงานของรัฐจัดทำแผนการจัดซื้อจัดจ้างประจำปีและประกาศเผยแพร่ในระบบเครือข่ายสารสนเทศของกรมบัญชีกลางและของหน่วยงาน พร้อมปิดประกาศโดยเปิดเผย เว้นแต่การจัดหาที่เข้าเงื่อนไขยกเว้นซึ่งกฎหมายระบุไว้ เช่น ความเร่งด่วน ความลับ วงเงินเล็กน้อย เหตุฉุกเฉิน หรือกรณีเฉพาะของงานที่ปรึกษาและงานออกแบบ การอาศัยข้อยกเว้นต้องตรงกับมาตราและเงื่อนไขที่เกี่ยวข้อง

บทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง กำหนดให้หน่วยงานของรัฐจัดทำบันทึกรายงานผลการพิจารณา รายละเอียดวิธีการและขั้นตอนการจัดซื้อจัดจ้างไว้อย่างเป็นระบบ เพื่อประโยชน์ในการตรวจดูและตรวจสอบ การบันทึกต้องเป็นไปตามระเบียบที่รัฐมนตรีกำหนด หลักฐานดังกล่าวเชื่อมโยงกับหลักตรวจสอบได้ตามบทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง และช่วยให้สามารถอธิบายที่มาของการตัดสินใจในแต่ละขั้นตอน บทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง กำหนดให้ผู้มีหน้าที่ดำเนินการจัดซื้อจัดจ้างต้องไม่เป็นผู้มีส่วนได้เสียกับผู้ยื่นข้อเสนอหรือคู่สัญญาในงานนั้น หากภายหลังปรากฏว่ามีส่วนได้เสียในขั้นตอนใดหรือเป็นกรรมการ แต่ข้อเท็จจริงดังกล่าวไม่มีผลต่อการจัดซื้อจัดจ้างอย่างมีนัยสำคัญ การจัดซื้อนั้นไม่เสียไปโดยอัตโนมัติ หลักนี้ต้องใช้ควบคู่กับหน้าที่ป้องกันผลประโยชน์ทับซ้อนอย่างเคร่งครัด บทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง วางหลักให้หน่วยงานของรัฐจัดให้ภาคประชาชนมีส่วนร่วมในการสังเกตการณ์ขั้นตอนหนึ่งขั้นตอนใดของการจัดซื้อจัดจ้าง เพื่อส่งเสริมความโปร่งใส กลไกนี้ดำเนินภายใต้หมวดการมีส่วนร่วมของภาคประชาชนและผู้ประกอบการในการป้องกันการทุจริต และมีรายละเอียดตามประกาศของคณะกรรมการความร่วมมือป้องกันการทุจริตหรือคณะกรรมการ ค.ป.ท.