ความรู้เกี่ยวกับระบบการศึกษาของไทยและกฎหมาย ระเบียบ ข้อบังคับของสถาบัน

บทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง ให้บุคคลมีสิทธิและโอกาสเสมอกันในการรับการศึกษาขั้นพื้นฐานไม่น้อยกว่าสิบสองปีที่รัฐต้องจัดอย่างทั่วถึง มีคุณภาพ และไม่เก็บค่าใช้จ่าย ถ้อยคำนี้เป็นสิทธิขั้นต่ำด้านการจัดบริการ ไม่ได้บอกว่าทุกคนมีหน้าที่ต้องอยู่ในระบบเดียวครบสิบสองปี และไม่ควรสับสนกับจำนวนปีการศึกษาภาคบังคับตามกฎหมายเฉพาะ บุคคลที่มีความบกพร่องทางร่างกาย จิตใจ สติปัญญา อารมณ์ สังคม การสื่อสาร การเรียนรู้ หรือไม่สามารถพึ่งตนเอง ต้องได้รับสิทธิและโอกาสการศึกษาขั้นพื้นฐานเป็นพิเศษ สำหรับคนพิการ กฎหมายย้ำการจัดตั้งแต่แรกเกิดหรือเมื่อพบความพิการโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย พร้อมสิ่งอำนวยความสะดวก สื่อ บริการ และความช่วยเหลืออื่นตามหลักเกณฑ์

บทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง แยกสิทธิของบุคคลที่มีความสามารถพิเศษ โดยให้จัดการศึกษาด้วยรูปแบบที่เหมาะสมและคำนึงถึงความสามารถของบุคคลนั้น ความสามารถพิเศษไม่ใช่เหตุให้เร่งชั้นเรียนแบบเดียวทุกคน สถาบันอาจใช้หลักสูตรยืดหยุ่น โครงการลึกขึ้น ผู้ให้คำปรึกษา งานวิจัย หรือการเรียนข้ามระดับตามความเหมาะสม นอกจากรัฐ เอกชน และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น บุคคล ครอบครัว องค์กรชุมชน องค์กรเอกชน องค์กรวิชาชีพ สถาบันศาสนา สถานประกอบการ และสถาบันสังคมอื่นมีสิทธิจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานตามกฎกระทรวง ผู้จัดหรือผู้สนับสนุนอาจได้รับการสนับสนุนความรู้ เงินอุดหนุน และการลดหย่อนหรือยกเว้นภาษีตามกฎหมาย ไม่ใช่ปล่อยให้รับภาระทั้งหมดโดยลำพัง

บทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง กำหนดสามรูปแบบ คือ การศึกษาในระบบ การศึกษานอกระบบ และการศึกษาตามอัธยาศัย สถานศึกษาอาจจัดรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งหรือทั้งสามรูปแบบได้ การศึกษาในระบบกำหนดจุดมุ่งหมาย วิธี หลักสูตร ระยะเวลา การวัดและประเมินผลที่เป็นเงื่อนไขแน่นอนของการสำเร็จการศึกษา กฎหมายให้เทียบโอนผลการเรียนที่ผู้เรียนสะสมไว้ระหว่างรูปแบบเดียวกันหรือต่างรูปแบบได้ ไม่ต้องเริ่มใหม่ทุกครั้งเมื่อเปลี่ยนเส้นทาง ฐานเทียบโอนไม่จำกัดเฉพาะรายวิชาในสถานศึกษา แต่รวมการเรียนรู้นอกระบบ ตามอัธยาศัย การฝึกอาชีพ และประสบการณ์ทำงาน

บทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง แบ่งการศึกษาในระบบเป็นสองระดับ คือการศึกษาขั้นพื้นฐานและการศึกษาระดับอุดมศึกษา การศึกษาขั้นพื้นฐานคือการศึกษาก่อนระดับอุดมศึกษา อุดมศึกษาแบ่งได้เป็นระดับต่ำกว่าปริญญาและระดับปริญญา การแบ่งระดับหรือเทียบระดับของนอกระบบและตามอัธยาศัยให้เป็นไปตามกฎกระทรวง บทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง ที่แก้โดยฉบับที่ 4 พ.ศ. 2562 ให้กระทรวงศึกษาธิการส่งเสริมและกำกับการศึกษาทุกระดับทุกประเภทและการอาชีวศึกษา แต่ไม่รวมอุดมศึกษาที่อยู่ในอำนาจของกระทรวงอื่นตามกฎหมายเฉพาะ หน้าที่ของกระทรวงศึกษาธิการยังครอบคลุมนโยบาย แผน มาตรฐาน สนับสนุนทรัพยากร ส่งเสริมศาสนา ศิลปะ วัฒนธรรม กีฬา รวมถึงติดตาม ตรวจสอบ และประเมินผลในขอบเขตของตน

1. 1เริ่มจากสิทธิและความต้องการของผู้เรียน รวมถึงความพิการ ความด้อยโอกาส หรือความสามารถพิเศษ
2. 2เลือกรูปแบบการศึกษาในระบบ นอกระบบ หรือตามอัธยาศัยให้เหมาะกับเป้าหมายและบริบท
3. 3จัดการศึกษาขั้นพื้นฐานตามสิทธิของบุคคล พร้อมแยกหน้าที่ในการศึกษาภาคบังคับตามกฎหมายเฉพาะ
4. 4รับรองการเรียนรู้ด้วยการวัดผลและการเทียบโอนรายวิชา การฝึกอาชีพ หรือประสบการณ์
5. 5เชื่อมต่อสู่อุดมศึกษาโดยไม่ทำให้เส้นทางที่ต่างกันกลายเป็นอุปสรรคต่อโอกาสเรียนรู้