สถานะ ฉบับแก้ไข และนิยามเงินบำรุง
หลักเกณฑ์ปัจจุบันต้องอ่านระเบียบกระทรวงสาธารณสุขว่าด้วยเงินบำรุงของหน่วยบริการในสังกัดกระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2562 ร่วมกับฉบับที่ 2 พ.ศ. 2564 และฉบับที่ 3 พ.ศ. 2567 เพราะฉบับแก้ไขได้แทนที่นิยามเงินบำรุงและสาระสำคัญของข้อ 8 ข้อ 10 ข้อ 12 และข้อ 15 การอ้างฉบับใดฉบับหนึ่งโดยไม่รวมข้อความแก้ไขอาจทำให้ใช้ประเภทเงินหรืออำนาจจ่ายคลาดเคลื่อน ระเบียบทั้งสามฉบับอาศัยอำนาจตามบทบัญญัติที่เป็นฐานอำนาจ พ.ศ. 2561 และกระทรวงสาธารณสุขออกระเบียบโดยได้รับอนุมัติจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังกับผู้อำนวยการสำนักงบประมาณ ฐานอำนาจนี้สะท้อนว่าเงินบำรุงเป็นเงินนอกงบประมาณที่ยังอยู่ภายใต้วินัยและการกำกับด้านการคลัง
ข้อ 1 กำหนดชื่อระเบียบฉบับหลัก ส่วนข้อ 2 ให้ใช้ตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศ ระเบียบลงวันที่ 3 พฤษภาคม 2562 จึงมีผลตั้งแต่วันที่ 4 พฤษภาคม 2562 ข้อ 3 ยกเลิกระเบียบกระทรวงสาธารณสุขว่าด้วยเงินบำรุงของหน่วยบริการในสังกัดกระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2520 และกำหนดให้กฎเดิมใช้ต่อได้เพียงเท่าที่บทเฉพาะกาลรับรอง ฉบับที่ 2 พ.ศ. 2564 ลงวันที่ 17 สิงหาคม 2564 และมีผลตั้งแต่วันที่ 18 สิงหาคม 2564 โดยแทนที่นิยามคำว่าเงินบำรุงในข้อ 4 และแทนที่ข้อ 8 ทั้งข้อ การแก้ไขเพิ่มรายการรายรับจากผลิตภัณฑ์กัญชา ผลิตภัณฑ์สมุนไพร และยาแผนโบราณ รวมทั้งจัดระบบรายการจ่ายที่ต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์ของปลัดกระทรวงสาธารณสุข
ฉบับที่ 3 พ.ศ. 2567 ลงวันที่ 8 กรกฎาคม 2567 และมีผลตั้งแต่วันที่ 9 กรกฎาคม 2567 โดยแทนที่ข้อ 8 ข้อ 10 ข้อ 12 และข้อ 15 อีกครั้ง ข้อความปัจจุบันจึงต้องใช้ข้อที่ฉบับนี้กำหนดแทนข้อความเดิมในปี 2562 และ 2564 โดยเฉพาะเงื่อนไขรายจ่ายที่พึงจ่ายจากงบประมาณ เพดานสิ่งก่อสร้าง และการผูกพันเกินหนึ่งปี นิยามเงินบำรุงใช้ข้อความจากฉบับที่ 2 พ.ศ. 2564 ส่วนข้อ 8 ข้อ 10 ข้อ 12 และข้อ 15 ใช้ข้อความจากฉบับที่ 3 พ.ศ. 2567 ข้ออื่นของฉบับ พ.ศ. 2562 ยังคงใช้เท่าที่ไม่ถูกแก้ไข การปฏิบัติจึงต้องระบุเสมอว่าข้อความที่อ้างมาจากฉบับใดและตรวจหลักเกณฑ์ซึ่งปลัดกระทรวงสาธารณสุขออกตามอำนาจของข้อปัจจุบันประกอบ
ข้อ 4 ตามฉบับที่ 2 กำหนดว่าเงินบำรุงได้แก่เงินที่หน่วยบริการได้รับไว้เป็นกรรมสิทธิ์เนื่องจากการดำเนินงานหรือเพื่อการดำเนินงานในกิจการของหน่วยบริการ การรับเป็นกรรมสิทธิ์และความเชื่อมโยงกับกิจการของหน่วยเป็นองค์ประกอบหลัก แต่ต้องตรวจข้อยกเว้นและรายการรายรับเฉพาะก่อนบันทึกเป็นเงินบำรุง เงินงบประมาณรายจ่ายไม่เป็นเงินบำรุง และเงินรายรับอื่นที่หน่วยบริการได้รับหรือจัดเก็บตามกฎหมายว่าด้วยการนั้นก็ไม่เป็นเงินบำรุง เช่น ค่าธรรมเนียมใบอนุญาตสาธารณสุข ค่าธรรมเนียมสมัครสอบ หรือค่าปรับเปรียบเทียบคดี เงินที่มีกฎหมายเฉพาะกำหนดฐานรับและวิธีนำส่งจึงต้องปฏิบัติตามกฎของรายรับนั้น ไม่อาจเปลี่ยนประเภทด้วยการนำเข้าบัญชีเงินบำรุง
รายการ 2.1 รวมเงินค่าบริการที่ได้รับจากการให้ใช้อาคาร สถานที่ หรือทรัพย์สินของหน่วยบริการ เงินดังกล่าวเป็นเงินบำรุงเมื่อเกิดจากทรัพย์ของหน่วยและการให้ใช้โดยชอบ การกำหนดอัตรา อำนาจอนุญาต สัญญาหรือหลักฐานใช้พื้นที่ และการรับเงินยังต้องเป็นไปตามกฎหมายทรัพย์สินกับหลักเกณฑ์ของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
แหล่งรายรับและเหตุที่เงินเข้าสู่ระบบบำรุง
รายการ 2.2 รวมเงินที่ได้รับชดใช้ความเสียหายหรือเงินจากการจำหน่ายจ่ายโอนทรัพย์สินของหน่วยบริการ แต่ยกเว้นทรัพย์สินที่ได้มาจากเงินงบประมาณทั้งหมดหรือบางส่วน หากทรัพย์มีแหล่งเงินผสม ต้องตรวจสัดส่วนและกฎหมายพัสดุก่อนจำแนกรายรับ มิใช่นำเงินจากการจำหน่ายทั้งหมดเข้าเป็นเงินบำรุงโดยอัตโนมัติ รายการ 2.3 ครอบคลุมเงินที่ได้รับชดใช้คืนเงินบำรุงหรือเงินที่ชดใช้เงินบำรุงซึ่งหน่วยบริการจ่ายเป็นค่ากระแสไฟฟ้าหรือค่าน้ำประปาให้แก่ผู้ที่ใช้หรือใช้ร่วมกับหน่วยบริการ รายรับต้องสัมพันธ์กับค่าใช้จริง หลักเกณฑ์แบ่งส่วน และหลักฐานที่หน่วยสำรองจ่าย เพื่อไม่ให้การเรียกเก็บกลายเป็นรายได้ประเภทอื่นที่ไม่มีฐาน
รายการ 2.4 รวมเงินที่มีผู้บริจาคหรือมอบให้ ไม่ว่าจะระบุวัตถุประสงค์ ไม่ระบุวัตถุประสงค์ หรือระบุไว้ไม่ชัดแจ้ง การเป็นเงินบำรุงตามนิยามไม่ได้ลบเงื่อนไขของระเบียบเงินบริจาคและทรัพย์สินบริจาค ข้อความแสดงเจตนา การอนุมัติรับ และการใช้เงินกับดอกผลจึงต้องปฏิบัติตามระเบียบเฉพาะด้วย รายการ 2.5 ครอบคลุมเงินจากการดำเนินงานที่หน่วยบริการรับจัดทำ รับบริการ หรือรับจ้างผลิตเพื่อจำหน่าย โดยต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่ปลัดกระทรวงสาธารณสุขกำหนด การมีผู้ว่าจ้างหรือผู้ซื้อไม่เพียงพอ ต้องตรวจอำนาจของหน่วย ต้นทุน อัตรา เอกสารสัญญา ภาษี และการบันทึกรายรับตามหลักเกณฑ์ที่ใช้บังคับ
รายการ 2.6 เป็นเงินที่ได้รับจากการแสดงหรือจัดกิจกรรมสาธารณสุขของหน่วยบริการตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่ปลัดกระทรวงสาธารณสุขกำหนด กิจกรรมต้องอยู่ในขอบเขตการสาธารณสุขและอำนาจของหน่วย พร้อมมีการอนุมัติแผน อัตรารับ ค่าใช้จ่าย หลักฐานรับเงิน และการสรุปผลซึ่งตรวจสอบได้ รายการ 2.7 รวมเงินจากการจัดประชุม อบรม หรือสัมมนาที่หน่วยบริการเป็นผู้จัดโดยใช้เงินบำรุงเพื่อประโยชน์ต่อการให้บริการสาธารณสุข รายรับและรายจ่ายของกิจกรรมต้องเชื่อมกับโครงการที่อนุมัติ ผู้เข้าร่วม อัตราค่าลงทะเบียน หลักฐานรับเงิน และต้นทุนจริง เพื่อแสดงว่ากิจกรรมสนับสนุนบริการสาธารณสุขตามวัตถุประสงค์
รายการ 2.8 รวมเงินจากการจัดบริการพิเศษแก่ผู้ป่วยหรือญาติผู้ป่วย อาทิ บริการรถรับส่งผู้ป่วยหรือการใช้เครื่องถ่ายเอกสาร หน่วยบริการต้องมีอำนาจจัดบริการและกำหนดอัตราอย่างเหมาะสม พร้อมแยกจากค่ารักษาพยาบาลหรือค่าธรรมเนียมที่มีกฎหมายเฉพาะ การรับทุกครั้งยังต้องออกใบเสร็จตามข้อ 6 รายการ 2.9 รวมเงินจากการริบหลักประกันหรือค่าปรับเพราะผิดสัญญาที่ดำเนินการด้วยเงินบำรุงทั้งหมดหรือมีเงินบำรุงสมทบ โดยรับเป็นเงินบำรุงได้เฉพาะตามสัดส่วนของเงินบำรุง การคำนวณต้องอาศัยแหล่งเงินของสัญญา หลักฐานผิดสัญญา การคำนวณค่าปรับ และอำนาจริบหรือเรียกเก็บตามกฎหมายจัดซื้อจัดจ้าง
รายการ 2.10 รวมผลประโยชน์ที่เกิดจากทรัพย์สินซึ่งได้มาด้วยเงินบำรุง หรือทรัพย์สินที่ผู้บริจาคให้หน่วยบริการเพื่อหาผลประโยชน์ ไม่ว่าผู้บริจาคจะระบุวัตถุประสงค์หรือไม่ รวมถึงดอกเบี้ยเงินฝากธนาคาร การใช้ผลประโยชน์ดังกล่าวต้องรักษาเงื่อนไขของทรัพย์ต้นทางและบันทึกให้เชื่อมโยงกับวัตถุประสงค์
| กลุ่มรายรับ | ตัวอย่าง | สิ่งที่ต้องตรวจ |
|---|---|---|
| ทรัพย์สินและความเสียหาย | ค่าให้ใช้ทรัพย์ ค่าชดใช้ และเงินจากจำหน่ายทรัพย์ | กรรมสิทธิ์ อำนาจ อัตรา สัญญา และประเภทบัญชี |
| ค่าสาธารณูปโภค | เงินชดใช้ค่าน้ำกับค่าไฟฟ้า | ผู้ใช้จริง รอบบิล จำนวน และการกระทบยอด |
| บริจาคหรือมอบให้ | เงินหรือทรัพย์ที่บุคคลให้หน่วยบริการ | วัตถุประสงค์ เงื่อนไข ระเบียบเงินบริจาค และทะเบียน |
| บริการและกิจกรรม | รับจัดทำ รับบริการ รับจ้างผลิต แสดง ประชุม อบรม สัมมนา หรือบริการพิเศษ | ต้นทุน อัตรา ภาษี หลักฐานรับ และเงื่อนไขการใช้ |
| ผลประโยชน์และแหล่งเฉพาะ | ดอกผล ส่วนลด กองทุนสุขภาพ กัญชา สมุนไพร และยาแผนโบราณ | กฎหมายเฉพาะ สัญญา ข้อจำกัด และหนังสือกำหนดเพิ่มเติม |
เนื้อหาสรุปนี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาส่วนบุคคล ห้ามคัดลอก ทำซ้ำ หรือนำไปใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางการค้าโดยไม่ได้รับอนุญาต