อ่านฟรีได้ 2 จาก 13 หัวข้อ15%
สารบัญ13 หัวข้อหลัก
- 1.บทนำ — สถานะเอกสาร ณ วันที่จัดทำสรุป
- 2.แผนแม่บทฉบับปัจจุบัน
- 3.นโยบายรัฐบาลปัจจุบัน: ฐานและหลักการ
- 4.แผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 13: สถานะและแนวคิด
- 5.หลักการเลือกหมุดหมายให้สอดคล้องกับเป้าหมาย
- 6.Theory of Change และ Logic Model
- 7.Leading, Output และ Outcome indicators
- 8.การมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้เสีย
- 9.ประสิทธิภาพไม่ใช่แค่เบิกจ่ายหรือต้นทุนต่ำ
- 10.Digital by design แต่ไม่ทิ้งผู้ใช้
- 11.บริหารพอร์ตโครงการตามสถานะเป้าหมาย
- 12.การสื่อสารสถานะแผนการปฏิรูปประเทศให้ถูก
- 13.สถานการณ์ออกประเด็น: งบและพอร์ตงาน
หัวข้อ 1
บทนำ — สถานะเอกสาร ณ วันที่จัดทำสรุป
| เอกสาร | สถานะ/ช่วงเวลา | ข้อควรใช้ |
|---|---|---|
| นโยบายรัฐบาล | ยึดคำแถลงนโยบายคณะรัฐมนตรีนายอนุทิน ชาญวีรกูล ต่อรัฐสภา 9 เมษายน 2569 ซึ่งเป็นรัฐบาลปัจจุบัน ณ 31 สิงหาคม 2569 | เป็นกรอบการบริหารของคณะรัฐมนตรี เปลี่ยนได้เมื่อรัฐบาลเปลี่ยน ต้องตรวจคำแถลง/มติล่าสุดทุกครั้ง |
| ยุทธศาสตร์ชาติ | พ.ศ. 2561–2580 | แผนระดับที่ 1 และกรอบระยะยาว |
| แผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ | พ.ศ. 2566–2580 (ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม) จำนวน 23 ประเด็น | ใช้ฉบับแก้ไขสำหรับโครงการและรายงานช่วงปัจจุบัน ไม่ใช่ฉบับช่วง 2561–2565 |
| แผนการปฏิรูปประเทศ | แผน 13 ด้าน สิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2565 | ใช้เป็นประวัติ ผลสัมฤทธิ์ และบทเรียน; งานจำเป็นต้องไปต่อผ่านแผนระดับ 2/3 ที่มีผลปัจจุบัน |
| แผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 13 | มีผล 1 ตุลาคม 2565–30 กันยายน 2570 | ยังเป็นแผนระดับที่ 2 ที่ใช้กับโครงการปี 2569 แม้อยู่ระหว่างจัดทำแผนฉบับที่ 14 |
ชื่อวิชาเขียน “แผนการปฏิบัติรูปประเทศ” แต่ชื่อเอกสารทางการคือ แผนการปฏิรูปประเทศ เนื้อหาใช้ชื่อทางการและแยกสถานะสิ้นสุดตามข้อเท็จจริง
ระบบแผนสามระดับ
- ระดับที่ 1 — เอกสาร/หน้าที่: ยุทธศาสตร์ชาติ: วิสัยทัศน์ เป้าหมาย และทิศทางพัฒนาประเทศระยะ 20 ปี
- ระดับที่ 2 — เอกสาร/หน้าที่: แปลงยุทธศาสตร์สู่ทิศทางเฉพาะ ได้แก่ แผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ และนโยบายและแผนระดับชาติว่าด้วยความมั่นคงแห่งชาติ; แผนปฏิรูปประเทศเคยอยู่ระดับนี้แต่ช่วงแผนเดิมสิ้นสุดแล้ว
- ระดับที่ 3 — เอกสาร/หน้าที่: แผนปฏิบัติราชการ แผนปฏิบัติการด้าน... และแผนของหน่วยงาน/พื้นที่ที่ถ่ายทอดเป้าหมายสู่การดำเนินงาน
- โครงการ/การดำเนินงาน — เอกสาร/หน้าที่: หน่วยปฏิบัติที่ต้องแสดง contribution ต่อเป้าหมายและตัวชี้วัดของแผน ไม่ใช่แผนอีกฉบับหนึ่งโดยอัตโนมัติ
- นโยบายรัฐบาล — เอกสาร/หน้าที่: กรอบการบริหารราชการของคณะรัฐมนตรี ต้องสอดคล้องกับหน้าที่ของรัฐ แนวนโยบายแห่งรัฐ และยุทธศาสตร์ชาติ แต่มีอายุและรายละเอียดตามรัฐบาล
การอ้างชื่อแผนหลายฉบับไม่ทำให้โครงการสอดคล้อง ต้องอธิบายสายเหตุจากปัญหา → ผลลัพธ์โครงการ → เป้าหมาย/ตัวชี้วัดของแผนที่เลือก
ความสัมพันธ์จากยุทธศาสตร์ถึงผลต่อประชาชน
- 1ยุทธศาสตร์ชาติ: กำหนดปลายทางระยะยาว
- 2แผนระดับที่ 2: แตกเป้าหมายและตัวชี้วัดตามประเด็น/ช่วงเวลา
- 3แผนระดับที่ 3: กำหนดกลยุทธ์ เจ้าภาพ พื้นที่ และกลไกปฏิบัติ
- 4แผนงาน/โครงการ: ใช้ทรัพยากรทำกิจกรรมและผลิตผล
- 5ผลลัพธ์: ความสามารถ พฤติกรรม บริการ รายได้ คุณภาพชีวิต หรือสภาพระบบเปลี่ยน
- 6ผลกระทบ/เป้าหมายแผน: contribution ของหลายโครงการและปัจจัยภายนอกร่วมกัน
อย่าอ้างว่าโครงการหนึ่ง “ทำให้” ตัวชี้วัดระดับประเทศดีขึ้นทั้งหมดหากมีเพียงความสอดคล้องเชิงหัวข้อ ต้องประเมินขนาด contribution และปัจจัยภายนอก. วิสัยทัศน์คือ “ประเทศไทยมีความมั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน เป็นประเทศพัฒนาแล้ว ด้วยการพัฒนาตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง”
ยุทธศาสตร์ชาติ: วิสัยทัศน์และเป้าหมายประเทศ
- ประเทศชาติมั่นคง — ความหมาย: มั่นคงภายใน สถาบันหลัก ชายแดน และพร้อมรับภัยคุกคามทุกมิติ
- ประชาชนมีความสุข — ความหมาย: ปลอดภัย เข้าถึงโอกาส บริการ และมีคุณภาพชีวิต
- เศรษฐกิจพัฒนาอย่างต่อเนื่อง — ความหมาย: แข่งขันได้ เติบโตมีคุณภาพ และกระจายประโยชน์
- สังคมเป็นธรรม — ความหมาย: ลดความเหลื่อมล้ำ เปิดโอกาส และไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง
- ฐานทรัพยากรธรรมชาติยั่งยืน — ความหมาย: ใช้ อนุรักษ์ และฟื้นฟูทรัพยากรโดยคำนึงถึงคนรุ่นต่อไป
ยุทธศาสตร์ชาติ 6 ด้าน
- 1 ความมั่นคง — แก่นของทิศทาง: ความสงบภายใน สถาบันหลัก ความปลอดภัย ความพร้อมรับภัย และความร่วมมือระหว่างประเทศ
- 2 การสร้างความสามารถในการแข่งขัน — แก่นของทิศทาง: ต่อยอดอดีต ปรับปัจจุบัน และสร้างคุณค่าใหม่ด้วยผลิตภาพ เทคโนโลยี นวัตกรรม โครงสร้างพื้นฐาน และผู้ประกอบการ
- 3 การพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพทรัพยากรมนุษย์ — แก่นของทิศทาง: คนดี คนเก่ง มีคุณภาพ สุขภาวะดี และเรียนรู้ตลอดช่วงชีวิต
- 4 การสร้างโอกาสและความเสมอภาคทางสังคม — แก่นของทิศทาง: ลดความเหลื่อมล้ำ กระจายความเจริญ เสริมพลังสังคม ชุมชน และท้องถิ่น
- 5 การสร้างการเติบโตบนคุณภาพชีวิตที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม — แก่นของทิศทาง: เติบโตอย่างยั่งยืน จัดการทรัพยากร น้ำ เมือง ภูมิอากาศ และมลพิษ
- 6 การปรับสมดุลและพัฒนาระบบการบริหารจัดการภาครัฐ — แก่นของทิศทาง: ภาครัฐทันสมัย ยึดประชาชน โปร่งใส มีประสิทธิภาพ กฎหมายเหมาะสม และกระบวนการยุติธรรม
โครงการหนึ่งอาจสนับสนุนหลายด้าน แต่ควรกำหนดด้านและเป้าหมายหลักจากผลลัพธ์โดยตรง แล้วระบุผลเสริมอย่างมีเหตุผล ไม่เลือกทุกด้านเพื่อให้ดูครอบคลุม
หัวข้อ 2
แผนแม่บทฉบับปัจจุบัน
- ชื่อ — สาระ: แผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ (พ.ศ. 2566–2580) (ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม)
- จำนวน — สาระ: 23 ประเด็น มีลักษณะบูรณาการข้ามยุทธศาสตร์ (cross issue)
- หน้าที่ — สาระ: ถ่ายทอดเป้าหมายยุทธศาสตร์ชาติเป็นเป้าหมายระดับประเด็น เป้าหมายแผนย่อย ตัวชี้วัด ค่าเป้าหมาย และแนวทาง
- ช่วงเป้าหมาย — สาระ: มีค่าเป้าหมายตามห้วงการพัฒนา เช่น 2570, 2575 และ 2580 ตามเอกสารแต่ละตัวชี้วัด
- เครื่องมือประกอบ — สาระ: คำอธิบายเป้าหมาย/ตัวชี้วัด รหัสเป้าหมาย Final Value Chain และตารางมอบหมายหน่วยงานเจ้าภาพ จ.1–จ.3
- ข้อผิดพลาดสำคัญ — สาระ: ห้ามใช้ฉบับช่วง 2561–2565 กับโครงการปี 2569 โดยไม่ตรวจฉบับแก้ไข
23 ประเด็นแผนแม่บท: กลุ่มเศรษฐกิจและพื้นที่
- 01 — ความมั่นคง
- 02 — การต่างประเทศ
- 03 — การเกษตร
- 04 — อุตสาหกรรมและบริการแห่งอนาคต
- 05 — การท่องเที่ยว
- 06 — พื้นที่และเมืองน่าอยู่อัจฉริยะ
- 07 — โครงสร้างพื้นฐาน ระบบโลจิสติกส์ และดิจิทัล
- 08 — ผู้ประกอบการและวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมยุคใหม่
- 09 — เขตเศรษฐกิจพิเศษ
23 ประเด็นแผนแม่บท: คน สังคม สิ่งแวดล้อม และรัฐ
- 10 — การปรับเปลี่ยนค่านิยมและวัฒนธรรม
- 11 — การพัฒนาศักยภาพคนตลอดช่วงชีวิต
- 12 — การพัฒนาการเรียนรู้
- 13 — การเสริมสร้างให้คนไทยมีสุขภาวะที่ดี
- 14 — ศักยภาพการกีฬา
- 15 — พลังทางสังคม
- 16 — เศรษฐกิจฐานราก
- 17 — ความเสมอภาคและหลักประกันทางสังคม
- 18 — การเติบโตอย่างยั่งยืน
- 19 — การบริหารจัดการน้ำทั้งระบบ
- 20 — การบริการประชาชนและประสิทธิภาพภาครัฐ
- 21 — การต่อต้านการทุจริตและประพฤติมิชอบ
- 22 — กฎหมายและกระบวนการยุติธรรม
- 23 — การวิจัยและพัฒนานวัตกรรม
| ระดับ/เครื่องมือ | หน้าที่ |
|---|---|
| เป้าหมายยุทธศาสตร์ชาติ (Z) | ผลปลายทางระดับยุทธศาสตร์ |
| เป้าหมายระดับประเด็นแผนแม่บท (Y2) | ผลรวมระดับประเด็นของแผนแม่บท |
| เป้าหมายระดับแผนแม่บทย่อย (Y1) | ผลลัพธ์เฉพาะที่โครงการเชื่อมได้ใกล้กว่า |
| ปัจจัยพัฒนา/ห่วงโซ่คุณค่า (X) | องค์ประกอบหรือคอขวดที่ต้องมีเพื่อให้ Y1 บรรลุ |
| จ.1 | หน่วยงานเจ้าภาพขับเคลื่อน ประเด็นแผนแม่บท |
| จ.2 | หน่วยงานเจ้าภาพขับเคลื่อน เป้าหมายระดับประเด็น |
| จ.3 | หน่วยงานเจ้าภาพขับเคลื่อน เป้าหมายระดับแผนย่อย |
หลายกรมอาจร่วมขับเคลื่อนเป้าหมายเดียวกัน แต่ต้องตรวจตารางมอบหมายล่าสุด แบ่งบทบาท ส่งข้อมูลตามมาตรฐานเดียว และไม่อ้างว่าเป็นเจ้าภาพทุกระดับเอง
Final Value Chain: ใช้หาคอขวด ไม่ใช่คัดลอกกิจกรรม
- 1เลือก Y1 ที่ตรงกับผลลัพธ์ของกลุ่มเป้าหมาย
- 2อ่านห่วงโซ่คุณค่าของประเทศไทยและปัจจัย X ที่เกี่ยวข้อง
- 3ใช้ข้อมูลพื้นที่/กลุ่มเป้าหมายหาว่าปัจจัยใดเป็นช่องว่างจริง
- 4ตรวจโครงการเดิมและเจ้าภาพเพื่อไม่ทำซ้ำ
- 5ออกแบบกิจกรรมแก้คอขวดต้นเหตุ พร้อมสมมติฐานและความเสี่ยง
- 6กำหนดตัวชี้วัดนำที่วัดการเปลี่ยนปัจจัย X และผลลัพธ์ Y1
หากคอขวดคือกฎระเบียบ การอบรมปลายทางซ้ำทุกปีไม่แก้สาเหตุ ต้องประสานหน่วยงานที่มีอำนาจและเพิ่มมาตรการเชิงระบบ
อ่านสรุปฉบับเต็มทุกหัวข้อ
สมาชิก PRO ระบบจะจำหัวข้อที่อ่านค้างไว้ให้ด้วย
เนื้อหาสรุปนี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาส่วนบุคคล ห้ามคัดลอก ทำซ้ำ หรือนำไปใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางการค้าโดยไม่ได้รับอนุญาต