นโยบายและแผนระดับชาติว่าด้วยการพัฒนาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม

บริบทของแผนเกิดจากการแข่งขันทางเศรษฐกิจที่เข้มขึ้น โลกเชื่อมโยงไร้พรมแดน และเทคโนโลยีเปลี่ยนรูปแบบการผลิต การค้า การทำงาน การเรียนรู้กับการใช้ชีวิตอย่างรวดเร็ว เทคโนโลยีดิจิทัลไม่เป็นเพียงเครื่องมือสนับสนุนงานเดิม แต่สร้างบริการ ธุรกิจ และรูปแบบความสัมพันธ์ใหม่ ประเทศที่เข้าถึงโครงสร้างพื้นฐาน มีคนพร้อมใช้ข้อมูลและนวัตกรรม และมีกติกาน่าเชื่อถือย่อมสร้างผลิตภาพกับโอกาสได้มากกว่า ขณะที่ประเทศซึ่งปรับช้าจะเผชิญช่องว่างด้านการแข่งขัน ความเหลื่อมล้ำ และการพึ่งพาเทคโนโลยีจากภายนอก

การประเมินสถานการณ์ในเอกสารชี้ให้เห็นทั้งโอกาสและข้อจำกัด ประเทศมีการใช้โทรศัพท์เคลื่อนที่และอินเทอร์เน็ตเพิ่มขึ้น แต่คุณภาพ ราคา และการเข้าถึงยังไม่เท่าเทียม เนื้อหาดิจิทัลบางกลุ่มไม่ตอบความต้องการของท้องถิ่น ธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อมใช้เทคโนโลยีเชิงลึกไม่มาก ภาครัฐมีระบบแยกส่วนและขอข้อมูลซ้ำ ส่วนกำลังคนดิจิทัลเชิงวิชาชีพยังขาดทั้งปริมาณกับทักษะเฉพาะ ความเสี่ยงการฉ้อโกง อาชญากรรมไซเบอร์และการละเมิดข้อมูลยังลดความเชื่อมั่น จึงต้องพัฒนาองค์ประกอบเหล่านี้พร้อมกัน

หลักพื้นฐานของแผนคือสอดคล้องกับทิศทางประเทศ ใช้ประโยชน์สูงสุดจากพลวัตเทคโนโลยี ประกันการเข้าถึงของคนทุกกลุ่ม วางแผนจากข้อมูลความพร้อมและความต้องการ สร้างความเชื่อมั่นในการใช้เทคโนโลยี และพัฒนาเศรษฐกิจกับสังคมควบคู่กัน การลงทุนเครือข่ายโดยไม่มีทักษะหรือบริการที่มีคุณค่าอาจทำให้โครงสร้างถูกใช้ไม่เต็มที่ การเร่งธุรกิจโดยละเลยสิทธิและความปลอดภัยย่อมบั่นทอนความไว้วางใจ ส่วนบริการรัฐที่ทันสมัยแต่คนบางกลุ่มเข้าไม่ถึงก็เพิ่มความเหลื่อมล้ำรูปแบบใหม่

ความหมายของการพัฒนาดิจิทัลในแผนจึงเป็นการเปลี่ยนระบบ ไม่ใช่โครงการไอทีหลายโครงการวางข้างกัน โครงสร้างพื้นฐานทำให้เข้าถึง เศรษฐกิจทำให้เทคโนโลยีสร้างมูลค่า สังคมทำให้ประโยชน์กระจาย กำลังคนทำให้ผู้ใช้กับผู้สร้างมีสมรรถนะ รัฐบาลดิจิทัลปรับบริการและการตัดสินใจ ส่วนความเชื่อมั่นวางกฎหมาย มาตรฐานและความมั่นคงปลอดภัย หกด้านนี้ต้องส่งเสริมกันตลอดยี่สิบปีและปรับวิธีตามบริบท โดยรักษาวิสัยทัศน์ระยะยาวไม่ให้เปลี่ยนตามเทคโนโลยีรายกระแส การตัดสินใจในแต่ละช่วงจึงต้องมองผลข้ามด้าน เช่น โครงข่ายต้องช่วยทั้งธุรกิจ โรงเรียน โรงพยาบาลและบริการรัฐ ขณะที่มาตรฐานข้อมูลต้องเอื้อการใช้ประโยชน์พร้อมคุ้มครองสิทธิ ความสำเร็จเกิดจากความสอดคล้องของทั้งระบบมากกว่าความโดดเด่นของโครงการใดโครงการหนึ่ง