ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

กฎหมายเอกชนกลางของไทย ครอบคลุมตั้งแต่สิทธิบุคคล สัญญา ทรัพย์สิน ครอบครัว ไปจนถึงมรดก

1. ภาพรวมโครงสร้าง: ป.พ.พ. แบ่งเป็นอะไรบ้าง2. บรรพ 1 หมวด 1: หลักกฎหมาย สุจริต และการตีความเอกสาร3. บรรพ 1 หมวด 2: บุคคลธรรมดา — สภาพบุคคล ความสามารถ ภูมิลำเนา4. บรรพ 1 หมวด 2: ผู้ไม่อยู่และคนสาบสูญ5. บรรพ 1 หมวด 2: นิติบุคคล สมาคม มูลนิธิ6. บรรพ 1 หมวด 3–4: ทรัพย์และนิติกรรม7. บรรพ 1 หมวด 5–6: ระยะเวลาและอายุความ8. บรรพ 2: หนี้ — การไม่ชำระหนี้และผลของการผิดนัด9. บรรพ 2: ลูกหนี้และเจ้าหนี้หลายคน — ความแตกต่างที่สำคัญ10. บรรพ 2: ความระงับหนี้ 5 วิธีหลัก11. บรรพ 2: ละเมิด — หลักความรับผิดและค่าสินไหม12. บรรพ 3: เอกเทศสัญญาที่สำคัญ — ซื้อขาย เช่าทรัพย์ กู้ยืม13. บรรพ 3: ห้างหุ้นส่วนและบริษัทจำกัด — ความต่างที่สำคัญ14. บรรพ 3: ตัวแทนและนายหน้า15. บรรพ 4: ทรัพย์สิน — กรรมสิทธิ์และการได้มา16. บรรพ 5: ครอบครัว — การหมั้น การสมรส และผลทางทรัพย์สิน17. บรรพ 5: การหย่าและผลของการหย่า18. บรรพ 6: มรดก — ทายาทและลำดับการรับมรดก19. บรรพ 6: พินัยกรรม — แบบและผล
1

ภาพรวมโครงสร้าง: ป.พ.พ. แบ่งเป็นอะไรบ้าง

ส่วนนี้ช่วยให้เห็น 'แผนที่' ของกฎหมายทั้งฉบับก่อนลงรายละเอียด เพื่อให้รู้ว่าข้อสอบถามเรื่องใดอยู่บรรพไหน

บรรพ
ชื่อ
เนื้อหาหลัก
บรรพ 1
หลักทั่วไป
นิยามกฎหมาย บุคคล นิติบุคคล ทรัพย์ นิติกรรม อายุความ
บรรพ 2
หนี้
สัญญา การไม่ชำระหนี้ ละเมิด ลาภมิควรได้
บรรพ 3
เอกเทศสัญญา
ซื้อขาย เช่า ยืม กู้ ตัวแทน ห้างหุ้นส่วน บริษัท ตั๋วเงิน ฯลฯ
บรรพ 4
ทรัพย์สิน
กรรมสิทธิ์ ครอบครอง ภาระจำยอม
บรรพ 5
ครอบครัว
หมั้น สมรส หย่า อำนาจปกครอง บุตรบุญธรรม
บรรพ 6
มรดก
ทายาท พินัยกรรม จัดการมรดก อายุความมรดก
2

บรรพ 1 หมวด 1: หลักกฎหมาย สุจริต และการตีความเอกสาร

ส่วนนี้วางรากฐานว่ากฎหมายใช้อย่างไรเมื่อไม่มีบทบัญญัติตรง และหลักความสุจริตผูกพันทุกคน

เมื่อไม่มีกฎหมายบัญญัติไว้ตรง ให้ใช้ลำดับนี้: จารีตประเพณีท้องถิ่น → กฎหมายใกล้เคียง → หลักกฎหมายทั่วไป บุคคลทุกคนต้องกระทำโดยสุจริตในการใช้สิทธิและชำระหนี้ และ ให้สันนิษฐานก่อนว่าทุกคนกระทำโดยสุจริต ส่วนอัตราดอกเบี้ยตามกฎหมายเมื่อไม่ได้กำหนดไว้คือ ร้อยละ 7.5 ต่อปี

เหตุสุดวิสัย คือเหตุที่ไม่อาจป้องกันได้แม้ผู้ประสบจะระมัดระวังตามสมควรแก่ฐานะแล้ว หลักการตีความเอกสาร: ถ้าตีความได้ 2 นัย ให้เลือกนัยที่ทำให้ผลบังคับได้ดีกว่า และถ้ายังสงสัยให้ตีความเป็นคุณแก่ฝ่ายที่ต้องเสียในมูลหนี้ ถ้าตัวอักษรกับตัวเลขขัดกัน ให้ถือตัวอักษรเป็นหลัก

วิธีลงชื่อในเอกสารที่กฎหมายบังคับทำเป็นหนังสือ

  • ลงลายมือชื่อด้วยตนเอง (หลัก)
  • ลายพิมพ์นิ้วมือ แกงได ตราประทับ หรือเครื่องหมายอื่น + พยานลงชื่อรับรอง 2 คน ถือเท่ากับลงลายมือชื่อ
  • ข้อยกเว้น: ถ้าทำต่อหน้าพนักงานเจ้าหน้าที่ ไม่ต้องมีพยานรับรอง
3

บรรพ 1 หมวด 2: บุคคลธรรมดา — สภาพบุคคล ความสามารถ ภูมิลำเนา

ส่วนนี้อธิบายว่าใครมีสิทธิตามกฎหมายได้บ้าง และความสามารถในการทำนิติกรรมแตกต่างกันอย่างไรตามวัย/สภาพ

สภาพบุคคล เริ่มเมื่อคลอดแล้วอยู่รอดเป็นทารก และสิ้นสุดเมื่อตาย ทารกในครรภ์มีสิทธิได้ถ้าภายหลังคลอดรอดชีวิต บรรลุนิติภาวะเมื่ออายุครบ 20 ปีบริบูรณ์ หรือเมื่อสมรส (ตามเงื่อนไขของกฎหมาย)

ประเภท
เงื่อนไข
ผลนิติกรรมที่ทำเอง
ผู้เยาว์ (ทั่วไป)
ต้องได้รับความยินยอมจากผู้แทนโดยชอบธรรมก่อน
โมฆียะ
ผู้เยาว์ (ข้อยกเว้น)
ได้สิทธิฝ่ายเดียว / ทำเองเฉพาะตัว / ตามฐานานุรูป / พินัยกรรมอายุ 15+ ปี
สมบูรณ์
คนไร้ความสามารถ
ศาลสั่ง / มีผู้อนุบาล
โมฆียะทุกกรณี
คนเสมือนไร้ความสามารถ
ศาลสั่ง / มีผู้พิทักษ์
ต้องได้รับความยินยอมก่อนในบางเรื่อง

คนวิกลจริตที่ยังไม่ถูกศาลสั่ง นิติกรรมเป็นโมฆียะเฉพาะเมื่อพิสูจน์ได้ว่าทำในขณะจริตวิกลอยู่ และ คู่กรณีอีกฝ่ายรู้ว่าวิกลจริต ต่างจากคนที่ถูกสั่งแล้วซึ่งโมฆียะทุกกรณี

ภูมิลำเนาของบุคคลประเภทต่างๆ

  • บุคคลทั่วไป: ถิ่นที่อยู่เป็นแหล่งสำคัญ
  • สามีภริยา: ถิ่นที่อยู่ร่วมกัน (เว้นแต่แสดงเจตนาแยก)
  • ผู้เยาว์: ภูมิลำเนาของผู้แทนโดยชอบธรรม
  • คนไร้ความสามารถ: ภูมิลำเนาของผู้อนุบาล
  • ข้าราชการ: ที่ทำการตามตำแหน่ง (ถ้าไม่ใช่ชั่วคราว)
  • ผู้ถูกจำคุก: เรือนจำหรือทัณฑสถาน จนกว่าจะพ้นโทษ
สมาชิก PRO
อ่านสรุปฉบับเต็ม ครบทุกหัวข้อ
อ่านง่าย จำได้จริง · บุ๊คมาร์คอ่านต่อจากที่ค้างไว้อัตโนมัติ
99 บาท/เดือน →

เนื้อหาสรุปนี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาส่วนบุคคล ห้ามคัดลอก ทำซ้ำ หรือนำไปใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางการค้าโดยไม่ได้รับอนุญาต