กลับไปทำข้อสอบวิชานี้

ประมวลจริยธรรมข้าราชการพลเรือน

จากมาตรฐานกลางและหลักจริยธรรมเจ็ดประการ สู่การตัดสินใจในงานและระบบรักษาจริยธรรมของส่วนราชการ

6 หัวข้อ · อ่านประมาณ 25 นาที

อ่านฟรีได้ 2 จาก 6 หัวข้อ33%
หัวข้อ 1

บทที่ 1 สถานะ วัตถุประสงค์ และขอบเขตของประมวลจริยธรรม

ประมวลจริยธรรมข้าราชการพลเรือนจัดทำขึ้นภายใต้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 และพระราชบัญญัติมาตรฐานทางจริยธรรม พ.ศ. 2562 ซึ่งกำหนดให้มีมาตรฐานกลางสำหรับเจ้าหน้าที่ของรัฐ แล้วให้องค์กรกลางบริหารงานบุคคลจัดทำประมวลสำหรับบุคลากรที่อยู่ในความรับผิดชอบ ก.พ. จึงจัดทำประมวลฉบับนี้เพื่อเป็นหลักเกณฑ์ในการปฏิบัติตนและรักษาคุณงามความดีของข้าราชการในการทำงาน ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อ 20 พฤษภาคม 2564 และมีผลตั้งแต่วันถัดมา คือ 21 พฤษภาคม 2564 (มักออกสอบ)

คำว่า “จริยธรรม” ในบริบทนี้มิใช่เพียงความดีส่วนตัวหรือมารยาททั่วไป แต่เป็นหลักกำกับการใช้อำนาจ ทรัพยากร ข้อมูล และดุลพินิจเพื่อประโยชน์สาธารณะ ข้าราชการอาจทำขั้นตอนครบแต่ยังเกิดปัญหาจริยธรรมได้ เช่น ใช้ข้อมูลที่เข้าถึงจากหน้าที่เอื้อคนใกล้ชิด หรือเร่งเรื่องให้บางรายโดยไม่มีเหตุที่ใช้กับทุกคนได้ ในทางกลับกัน ความตั้งใจดีไม่ทำให้การกระทำที่ขาดอำนาจหรือไม่เที่ยงธรรมกลายเป็นสิ่งที่ชอบ การตัดสินจึงต้องพิจารณาทั้งวัตถุประสงค์ วิธีการ ผู้ได้รับผล และความพร้อมรับการตรวจสอบ

ประมวลใช้โดยตรงกับข้าราชการพลเรือน และกำหนดให้หัวหน้าส่วนราชการกับหน่วยงานของรัฐที่เกี่ยวข้องดูแลให้กรรมการ พนักงานราชการ พนักงาน ลูกจ้าง และผู้ปฏิบัติงานอื่นยึดถือปฏิบัติด้วย ขอบเขตดังกล่าวสะท้อนว่าประชาชนควรได้รับมาตรฐานจริยธรรมจากผู้ทำงานในภารกิจเดียวกัน แม้สถานะการจ้างต่างกัน อย่างไรก็ดี การดำเนินการเมื่อมีปัญหาต้องดูฐานะบุคคล กฎหมาย ระเบียบ และสัญญาที่ใช้กับผู้นั้น ไม่ควรนำกระบวนการของข้าราชการพลเรือนไปใช้แทนข้อกำหนดของบุคลากรทุกประเภทโดยไม่ตรวจอำนาจ

มาตรฐานทางจริยธรรมเป็นฐานร่วม ประมวลจริยธรรมแปลฐานนั้นให้เหมาะกับข้าราชการพลเรือน ส่วนข้อกำหนดจริยธรรมของส่วนราชการสามารถเพิ่มเติมพฤติกรรมตามภารกิจและความเสี่ยงเฉพาะ เช่น งานจัดซื้อ งานอนุญาต งานตรวจสอบ หรืองานที่ดูแลข้อมูลอ่อนไหว หากบุคคลมีจรรยาวิชาชีพตามกฎหมายหรือข้อบังคับเฉพาะ ต้องรักษาทั้งประมวลนี้และจรรยาวิชาชีพนั้น มิใช่เลือกใช้เพียงชุดที่เบากว่า หลายชั้นจึงทำงานเสริมกัน โดยข้อกำหนดเฉพาะไม่ควรลดมาตรฐานกลางและต้องมีเหตุสัมพันธ์กับอำนาจหน้าที่จริง

จริยธรรม วินัย ความรับผิดทางอาญา แพ่ง และทางปกครองอาจเกี่ยวกับเหตุเดียวกันแต่ไม่ใช่เรื่องเดียวกัน การฝ่าฝืนประมวลไม่ทำให้ทุกกรณีเป็นความผิดอาญาหรือวินัยร้ายแรงโดยอัตโนมัติ และการที่พฤติกรรมยังไม่ถึงองค์ประกอบความผิดอื่นก็ไม่แปลว่าเหมาะสมทางจริยธรรม เมื่อเกิดข้อสงสัยต้องรวบรวมข้อเท็จจริง แยกฐานพิจารณา รักษาความเป็นธรรมและความลับ แล้วส่งเรื่องตามอำนาจของแต่ละกระบวนการ การให้คำปรึกษาก่อนตัดสินควรเข้าถึงได้และไม่ถูกนำไปตีตราว่าผู้ขอมีความผิด เพราะช่วยหยุดความเสี่ยงก่อนเกิดผล ประมวลจึงเป็นทั้งเข็มทิศก่อนตัดสินใจและฐานให้หน่วยงานสร้างวัฒนธรรม ระบบงานบุคคล คำปรึกษา และมาตรการตอบสนองที่สอดคล้องกัน

หัวข้อ 2

บทที่ 2 สถาบันหลัก ความซื่อสัตย์ และความกล้ายืนหยัด

หลักยึดมั่นในสถาบันหลักของประเทศครอบคลุมชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ และการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข การปฏิบัติแสดงผ่านการรักษาผลประโยชน์ของชาติ เคารพความแตกต่างในการนับถือศาสนา ปฏิบัติตามรัฐธรรมนูญและกฎหมาย และเทิดทูนรักษาสถาบันพระมหากษัตริย์ แก่นของหลักนี้คือการใช้อำนาจภายใต้ระเบียบรัฐและผลประโยชน์สาธารณะ มิใช่ใช้อุดมการณ์หรือความเชื่อส่วนตนแบ่งแยกประชาชน ผู้ปฏิบัติงานต้องแยกบทบาทพลเมืองส่วนตัวจากหน้าที่ที่ต้องให้บริการตามกฎหมายอย่างเสมอภาค

ความซื่อสัตย์สุจริตหมายถึงการปฏิบัติอย่างตรงไปตรงมาตามกฎหมายและทำนองคลองธรรม โปร่งใส ตรวจสอบได้ ไม่แสวงหาประโยชน์โดยมิชอบ รับผิดชอบต่อหน้าที่ และพร้อมรับการตรวจสอบ หลักนี้มากกว่าการไม่รับเงิน เพราะครอบคลุมการไม่บิดข้อมูล ไม่ปกปิดข้อผิดพลาด ไม่ใช้เวลาหรือทรัพย์สินของรัฐเพื่อประโยชน์ส่วนตัว และไม่อ้างผลงานของผู้อื่น ความโปร่งใสมิใช่เปิดเผยทุกเรื่องโดยไม่คำนึงถึงสิทธิ แต่เป็นการทำให้เหตุผล ขั้นตอน และหลักฐานที่ควรตรวจได้อยู่ในสภาพตรวจสอบได้ พร้อมคุ้มครองข้อมูลลับและข้อมูลส่วนบุคคลตามหน้าที่

ประมวลเชื่อมความซื่อสัตย์กับจิตสำนึกที่คำนึงถึงสังคม สิ่งแวดล้อม สิทธิมนุษยชน และศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ ทำให้การประเมินมิได้หยุดที่ผลทางการเงิน การเลือกวิธีดำเนินโครงการต้องดูผลต่อชุมชนและทรัพยากร การเก็บข้อมูลต้องเคารพบุคคล และการบังคับใช้กฎต้องไม่ทำให้คนถูกลดทอนเป็นเพียงเลขเรื่อง แม้ผลลัพธ์ตามตัวชี้วัดจะสำเร็จ หากได้มาจากการกดดัน ปกปิดผลกระทบ หรือใช้ผู้มีอำนาจน้อยกว่าอย่างไม่เป็นธรรม ก็ยังขัดกับความรับผิดชอบทางจริยธรรมที่ประมวลวางไว้

แผนที่หลักจริยธรรมเจ็ดประการ
หลักคำถามก่อนตัดสินใจความเสี่ยงเมื่อมองข้าม
ยึดมั่นในสถาบันหลักของประเทศการกระทำอยู่ภายใต้รัฐธรรมนูญ กฎหมาย และประโยชน์ชาติหรือไม่ใช้อำนาจนอกกรอบหรือแบ่งแยกผู้รับบริการ
ซื่อสัตย์สุจริตข้อเท็จจริง เหตุผล และประโยชน์ที่เกี่ยวข้องเปิดให้ตรวจได้หรือไม่ทุจริต บิดข้อมูล ปกปิด หรือไม่รับผิด
กล้าตัดสินใจและยืนหยัดกำลังทำสิ่งที่ถูกแม้มีแรงกดดัน และใช้ช่องทางเหมาะหรือไม่ยอมตามสิ่งไม่ชอบหรือกล่าวหาโดยไร้หลักฐาน
คิดถึงประโยชน์ส่วนรวมประโยชน์ส่วนตัวหรือความสัมพันธ์กำลังรบกวนหน้าที่หรือไม่ผลประโยชน์ทับซ้อนและเลือกเอื้อพวกพ้อง
มุ่งผลสัมฤทธิ์งานเกิดผล มีคุณภาพ ทันเวลา และใช้ทรัพยากรคุ้มค่าหรือไม่ทำครบขั้นแต่ไม่ตอบปัญหา หรือเร่งจนคุณภาพเสีย
เที่ยงธรรมและไม่เลือกปฏิบัติคนในสถานการณ์เทียบเคียงได้รับเกณฑ์เดียวกันหรือไม่อคติ ความสัมพันธ์ส่วนตัว และความไม่เสมอภาค
ดำรงตนเป็นแบบอย่างพฤติกรรมรักษาความเชื่อถือของราชการทั้งต่อหน้าและลับหลังหรือไม่อ้างตำแหน่ง ใช้อำนาจไร้เหตุ และทำลายศรัทธา

ความกล้าตัดสินใจและยืนหยัดทำในสิ่งที่ถูกต้องชอบธรรมหมายถึงการใช้ดุลพินิจจากข้อเท็จจริงและกฎหมาย กล้าคัดค้านสิ่งที่ไม่ถูก กล้าเปิดเผยหรือรายงานการทุจริตต่อผู้มีหน้าที่ และไม่ยอมทำสิ่งที่ไม่เหมาะเพียงเพื่อรักษาประโยชน์หรือสถานภาพของตน ความกล้ามิใช่การเผชิญหน้าโดยไม่รับฟังหรือประกาศข้อกล่าวหาต่อสาธารณะทันที ผู้ปฏิบัติงานต้องตรวจข้อมูล ใช้ช่องทางที่มีอำนาจ รักษาหลักฐานและสิทธิของผู้เกี่ยวข้อง พร้อมอธิบายเหตุผลอย่างสุจริต การปฏิเสธคำสั่งหรือเสนอความเห็นต่างจึงต้องตั้งอยู่บนฐานที่ตรวจได้ ไม่ใช่ความชอบส่วนตัว

หลักสามข้อนี้ทำงานต่อเนื่องกัน สถาบันและกฎหมายกำหนดกรอบที่ข้าราชการรับใช้ ความซื่อสัตย์ทำให้ข้อเท็จจริงกับเหตุผลไม่ถูกบิด และความกล้าทำให้หลักที่ถูกต้องไม่พ่ายต่อแรงกดดัน สมมติผู้บังคับบัญชาขอให้เปลี่ยนวันในเอกสารเพื่อให้ทันเกณฑ์ ผู้ปฏิบัติต้องไม่ทำเพราะเป็นข้อมูลเท็จ ควรชี้ข้อกำหนดและผลกระทบ เสนอวิธีแก้ที่ชอบ เช่น รายงานเหตุล่าช้าตามจริง และหากยังถูกบังคับให้ใช้ช่องทางปรึกษาหรือรายงานที่กำหนด การรักษาหลักฐานกับความลับช่วยให้ยืนหยัดโดยไม่ละเมิดความเป็นธรรมของบุคคลอื่น และทำให้ผู้มีอำนาจแก้ปัญหาเห็นข้อเท็จจริงครบถ้วน

อ่านสรุปฉบับเต็มทุกหัวข้อ
สมาชิก PRO ระบบจะจำหัวข้อที่อ่านค้างไว้ให้ด้วย
PRO 99 บาท/เดือน

เนื้อหาสรุปนี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาส่วนบุคคล ห้ามคัดลอก ทำซ้ำ หรือนำไปใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางการค้าโดยไม่ได้รับอนุญาต