กฎหมายแม่บทการศึกษาไทย ครอบคลุมสิทธิ โครงสร้าง หลักสูตร คุณภาพ และวิชาชีพครู
→ส่วนนี้บอกว่ากฎหมายนี้เกิดขึ้นเพราะอะไร และมีโครงสร้างใหญ่แบบใด เพื่อให้เข้าใจว่าทุกหัวข้อต่อไปอยู่ในบริบทไหน
พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อ 19 สิงหาคม 2542 และมีผลบังคับใช้ในวันถัดจากวันประกาศ นับเป็นกฎหมายการศึกษาฉบับแรกของไทยที่วางระบบการศึกษาแบบครบวงจรตั้งแต่ปฐมวัยถึงอุดมศึกษา โดยออกตามเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญที่กำหนดให้รัฐต้องจัดและส่งเสริมการศึกษาอบรมพร้อมทั้งมีกฎหมายการศึกษาแห่งชาติ
โครงสร้างกฎหมายโดยรวม
ความมุ่งหมายหลัก ของการจัดการศึกษาตามกฎหมายนี้ คือการพัฒนาคนไทยให้เป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ทั้งร่างกาย จิตใจ สติปัญญา ความรู้ และคุณธรรม มีจริยธรรมและวัฒนธรรมในการดำรงชีวิต และสามารถอยู่ร่วมกับผู้อื่นได้อย่างมีความสุข
→ส่วนนี้อธิบายความหมายของคำที่ใช้ตลอดกฎหมาย เพราะข้อสอบมักถามว่า 'คำนี้หมายถึงอะไร' หรือใช้คำผิดความหมายให้จับผิด
"การศึกษา" หมายถึงกระบวนการเรียนรู้เพื่อความเจริญงอกงามของบุคคลและสังคม ครอบคลุมการถ่ายทอดความรู้ การฝึก การอบรม การสืบสานวัฒนธรรม การสร้างองค์ความรู้ และการจัดสภาพแวดล้อมที่ทำให้บุคคลเรียนรู้อย่างต่อเนื่องตลอดชีวิต นิยามนี้กว้างกว่าการเรียนในโรงเรียน จึงรองรับการศึกษาทุกรูปแบบ
"การศึกษาตลอดชีวิต" เกิดจากการผสมผสานระหว่างการศึกษาในระบบ นอกระบบ และตามอัธยาศัย ดังนั้นทั้งสามรูปแบบจึงไม่ได้แยกจากกันเด็ดขาด แต่เสริมกันเพื่อให้บุคคลพัฒนาตนเองได้ตลอดชีพ
→ส่วนนี้แยกให้เห็นว่า 'ใครมีสิทธิอะไร' และ 'ใครมีหน้าที่อะไร' ซึ่งข้อสอบมักถามในรูปกรณีศึกษา
รัฐต้องจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานไม่น้อยกว่า 12 ปี โดยไม่เก็บค่าใช้จ่าย ให้แก่บุคคลอย่างทั่วถึงและมีคุณภาพ นี่คือสิทธิที่รัฐผูกพันต้องจัดให้ ไม่ใช่แค่โอกาส
สำหรับผู้ที่มีความต้องการพิเศษ รัฐต้องจัดการศึกษาให้ตั้งแต่แรกเกิดหรือพบความพิการโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย พร้อมสิ่งอำนวยความสะดวกที่จำเป็น ส่วนบุคคลที่มีความสามารถพิเศษ รัฐ "พึงส่งเสริม" (ไม่ใช่ "ต้อง") ให้ได้รับการศึกษาที่เหมาะสม
เนื้อหาสรุปนี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาส่วนบุคคล ห้ามคัดลอก ทำซ้ำ หรือนำไปใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางการค้าโดยไม่ได้รับอนุญาต