พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542

กฎหมายตั้งศาลปกครองเพื่อตรวจสอบการใช้อำนาจรัฐ ครอบคลุมโครงสร้าง อำนาจ และวิธีพิจารณาคดี

1. ที่มาและความสำคัญ2. นิยามคำสำคัญ3. โครงสร้างศาลปกครอง4. คณะกรรมการตุลาการศาลปกครอง (ก.ศป.)5. ตุลาการศาลปกครอง — ประเภท คุณสมบัติ และการพ้นตำแหน่ง6. อำนาจศาลปกครอง — คดีที่รับและคดีที่ไม่รับ7. ตัวอย่างคดีที่รับ vs ไม่รับ — ฝึกแยกแยะ8. สิทธิฟ้องคดีและระยะเวลา9. กระบวนการฟ้องและพิจารณาคดี10. ระบบไต่สวนและรูปแบบคำฟ้อง11. คำพิพากษาและมาตรการชั่วคราว12. การบังคับคดีและโทษกรณีไม่ปฏิบัติตามคำพิพากษา13. หลักการตีความคดีสำคัญ14. กฎหมายที่เกี่ยวข้อง15. ตัวเลขสำคัญรวมในที่เดียว
1

ที่มาและความสำคัญ

ส่วนนี้อธิบายว่าทำไมต้องมีศาลปกครอง และมันแตกต่างจากที่ผ่านมาอย่างไร

ก่อนปี 2542 ไทยมีคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ทำหน้าที่คล้ายศาลปกครอง แต่เป็นองค์กรในฝ่ายบริหาร ไม่ใช่องค์กรตุลาการ ทำให้การคุ้มครองสิทธิประชาชนไม่มีประสิทธิภาพเพียงพอ รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2540 จึงกำหนดให้จัดตั้งศาลปกครองเป็นครั้งแรก เพื่อให้มีองค์กรตุลาการอิสระตรวจสอบการกระทำของรัฐตามหลักนิติรัฐ

เหตุการณ์
วันที่
ประกาศในราชกิจจานุเบกษา (กฎหมายมีผล)
11 ตุลาคม 2542
ศาลปกครองเปิดทำการรับคดีครั้งแรก
9 มีนาคม 2544
2

นิยามคำสำคัญ

ส่วนนี้อธิบายความหมายของคำที่ใช้ตลอดกฎหมาย เพราะข้อสอบมักถามว่าใคร/อะไรเข้านิยามนี้หรือไม่

เจ้าหน้าที่ หมายถึง นายกรัฐมนตรี รัฐมนตรี สมาชิกสภา ข้าราชการ พนักงาน ลูกจ้างของหน่วยงานราชการ รัฐวิสาหกิจ และราชการส่วนท้องถิ่น รวมถึงบุคคลหรือคณะบุคคลที่กฎหมายให้มีอำนาจทางปกครอง หรือที่ได้รับมอบหมายให้ใช้อำนาจทางปกครอง ดังนั้นเอกชนที่รับมอบอำนาจจากรัฐก็ถือเป็นเจ้าหน้าที่ด้วย

หน่วยงานทางปกครอง หมายถึง กระทรวง ทบวง กรม ราชการส่วนภูมิภาค ราชการส่วนท้องถิ่น รัฐวิสาหกิจที่ตั้งโดยพระราชบัญญัติหรือพระราชกฤษฎีกา และหน่วยงานอื่นของรัฐ รวมถึงบุคคลหรือคณะบุคคลที่กฎหมายให้มีอำนาจดำเนินการทางปกครองในฐานะหน่วยงานทางปกครองด้วย

คดีปกครอง คือข้อพิพาทระหว่างหน่วยงานทางปกครองหรือเจ้าหน้าที่กับเอกชน อันเกิดจากการกระทำหรือละเว้นกระทำที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย การออกกฎ คำสั่ง หรือการดำเนินกิจการทางปกครอง หรือจากการกระทำละเมิดของหน่วยงานหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐ

คำ
ความหมายสั้น
ตัวอย่าง
กฎ
บทบัญญัติที่ใช้บังคับทั่วไป ไม่เจาะจงบุคคล
พระราชกฤษฎีกา กฎกระทรวง ข้อบัญญัติท้องถิ่น ระเบียบ
คำสั่งทางปกครอง
การใช้อำนาจที่กระทบสิทธิ/หน้าที่ของบุคคลเฉพาะราย
การอนุญาต การรับจดทะเบียน การวินิจฉัยอุทธรณ์
สัญญาทางปกครอง
สัญญาที่หน่วยงานรัฐเป็นคู่สัญญา มีลักษณะพิเศษ
สัญญาสัมปทาน สัญญาบริการสาธารณะ สัญญาสาธารณูปโภค
3

โครงสร้างศาลปกครอง

ส่วนนี้แสดงว่าศาลปกครองมีกี่ชั้น ใครทำอะไร และมีองค์กรสนับสนุนอะไรบ้าง

ศาลปกครองแบ่งเป็น 2 ชั้น คือ ศาลปกครองสูงสุด (ตั้งอยู่ที่กรุงเทพฯ เป็นศาลชั้นสุดท้าย) และศาลปกครองชั้นต้น (ซึ่งได้แก่ ศาลปกครองกลางในกรุงเทพฯ และศาลปกครองในภูมิภาคที่ตั้งตามพระราชกฤษฎีกา เช่น เชียงใหม่ ขอนแก่น สงขลา)

ประเด็น
ศาลปกครองสูงสุด
ศาลปกครองชั้นต้น
อำนาจพิจารณาโดยตรง
คดีเกี่ยวกับพระราชกฤษฎีกาและกฎของ ครม.
คดีปกครองทั่วไปในเขตอำนาจ
อำนาจรับอุทธรณ์
รับอุทธรณ์จากศาลปกครองชั้นต้น
ไม่มี
องค์คณะพิจารณา
ไม่น้อยกว่า 5 คน
ไม่น้อยกว่า 3 คน
ความเป็นที่สุด
คำพิพากษาถึงที่สุด
อุทธรณ์ได้ภายใน 30 วัน

สำนักงานศาลปกครอง เป็นส่วนราชการอิสระ ไม่สังกัดกระทรวงใด มีฐานะเป็นนิติบุคคล ทำหน้าที่ธุรการ บริหารงานบุคคล และการเงินของศาล โดยมี เลขาธิการสำนักงานศาลปกครอง เป็นผู้บังคับบัญชาสูงสุด และมี ประธานศาลปกครองสูงสุด เป็นผู้มีอำนาจสูงสุดในฝ่ายตุลาการ

สมาชิก PRO
อ่านสรุปฉบับเต็ม ครบทุกหัวข้อ
อ่านง่าย จำได้จริง · บุ๊คมาร์คอ่านต่อจากที่ค้างไว้อัตโนมัติ
99 บาท/เดือน →

เนื้อหาสรุปนี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาส่วนบุคคล ห้ามคัดลอก ทำซ้ำ หรือนำไปใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางการค้าโดยไม่ได้รับอนุญาต