พระราชบัญญัติวิธีการงบประมาณ พ.ศ. 2561

กฎหมายแม่บทควบคุมกระบวนการงบประมาณไทยตั้งแต่การจัดทำ อนุมัติ ใช้จ่าย จนถึงติดตามผล

1. ที่มาและหลักการพื้นฐาน2. บทนิยามสำคัญที่ออกสอบบ่อย3. โครงสร้างผู้รับผิดชอบ: สำนักงบประมาณ vs กรมบัญชีกลาง4. อำนาจหน้าที่ของผู้อำนวยการสำนักงบประมาณ5. หน้าที่และความรับผิดชอบของหัวหน้าหน่วยรับงบประมาณ6. กระบวนการจัดทำและอนุมัติงบประมาณ7. ประเภทของงบประมาณรายจ่าย8. การบริหารงบประมาณ: การโอนและการกันเงิน9. ทุนหมุนเวียน: กฎเกณฑ์สำคัญ10. เงินนอกงบประมาณ11. การรายงานและติดตามประเมินผล12. อำนาจพิเศษกรณีรายได้ต่ำกว่าประมาณการ13. เงินสำรองฉุกเฉินหรือจำเป็น14. บทกำหนดโทษ15. ระบบวัดผลสัมฤทธิ์ (Performance Measurement)16. กรอบรายจ่ายระยะปานกลาง (MTEF)17. ความสัมพันธ์กับ พ.ร.บ.วินัยการเงินการคลังของรัฐ พ.ศ. 256118. ความแตกต่างระหว่างฉบับ 2502 และ 256119. งบประมาณจังหวัดและระดับท้องถิ่น20. การตรวจสอบและบัญชีภาครัฐ21. ตัวเลขสำคัญที่ต้องจำขึ้นใจ
1

ที่มาและหลักการพื้นฐาน

ส่วนนี้อธิบายว่ากฎหมายนี้เกิดขึ้นเพื่ออะไร และมีผลบังคับใช้อย่างไร ก่อนเข้าสู่รายละเอียดกระบวนการ

พ.ร.บ. นี้บังคับใช้วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา (20 พฤศจิกายน 2561) โดยยกเลิกฉบับเดิมปี 2502 ที่ใช้มากว่า 59 ปี เหตุผลหลักคือต้องการเชื่อมโยงงบประมาณกับยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี เพิ่มระบบวัดผลสัมฤทธิ์ และเพิ่มความโปร่งใสในการใช้จ่ายเงินแผ่นดิน ดังนั้น ทุกกระบวนการตั้งแต่การขอตั้งงบจนถึงการรายงานผลจึงถูกออกแบบมาใหม่ทั้งหมด

นายกรัฐมนตรีเป็นผู้รักษาการตามพระราชบัญญัตินี้ สอดคล้องกับฐานะของนายกฯ ในฐานะหัวหน้าฝ่ายบริหารที่รับผิดชอบการบริหารการคลังของประเทศ

ปีงบประมาณไทยไม่ตรงกับปีปฏิทิน แต่เริ่มวันที่ 1 ตุลาคมของปีหนึ่งและสิ้นสุดวันที่ 30 กันยายนของปีถัดไป หลักนี้ออกสอบทุกครั้ง

2

บทนิยามสำคัญที่ออกสอบบ่อย

ส่วนนี้แยกแยะความหมายของคำศัพท์หลัก 4 คำที่ข้อสอบมักถามให้แยกแยะความแตกต่าง

คำศัพท์
ความหมายโดยย่อ
จุดสำคัญที่ต้องจำ
งบประมาณรายจ่าย
จำนวนเงินที่ได้รับอนุญาตให้จ่ายหรือก่อหนี้ผูกพันตาม พ.ร.บ.งบประมาณหรือกฎหมายอื่น
ครอบคลุมทั้งการจ่ายจริงและการก่อภาระผูกพัน
หน่วยรับงบประมาณ
กระทรวง กรม รัฐวิสาหกิจ หน่วยงานอื่นของรัฐ หรือจังหวัดที่ได้รับจัดสรรงบประมาณ
กว้างกว่า 'ส่วนราชการ' เพราะรวมรัฐวิสาหกิจและหน่วยงานอื่นของรัฐด้วย
ทุนหมุนเวียน
เงินหรือทรัพย์สินที่จัดตั้งขึ้นตามกฎหมายหรือมติ ครม. หรืออนุมัติจากรัฐมนตรีคลัง เพื่อดำเนินการโดยใช้เงินหมุนก่อนส่งเป็นรายได้แผ่นดิน
แยกจากงบประมาณปกติ ต้องได้รับความเห็นชอบจากรัฐมนตรีคลัง
ผู้อำนวยการ
ผู้อำนวยการสำนักงบประมาณ ซึ่งมีอำนาจหน้าที่หลักในการบริหารจัดการงบประมาณของประเทศ
ไม่ใช่ 'อธิบดี' เพราะสำนักงบประมาณไม่ได้มีฐานะเป็น 'กรม'
3

โครงสร้างผู้รับผิดชอบ: สำนักงบประมาณ vs กรมบัญชีกลาง

ส่วนนี้เทียบให้เห็นว่าสองหน่วยงานหลักแตกต่างกันตรงไหน เพราะเป็นจุดที่นักเรียนสับสนบ่อยที่สุด

ประเด็น
สำนักงบประมาณ
กรมบัญชีกลาง
สังกัด
สำนักนายกรัฐมนตรี (ขึ้นตรงนายกฯ)
กระทรวงการคลัง
หัวหน้า
ผู้อำนวยการ (ไม่ใช่อธิบดี)
อธิบดี
บทบาทหลัก
วางแผน จัดสรร และติดตามประเมินผลงบประมาณ
ควบคุมการเบิกจ่าย กำหนดมาตรฐานบัญชีภาครัฐ
เวลาที่เกี่ยวข้อง
ก่อนและระหว่างปีงบประมาณ (ระดับนโยบาย)
เมื่อหน่วยงานเบิกจ่ายจริง (ระดับปฏิบัติ)

กล่าวโดยง่าย สำนักงบประมาณอนุมัติว่าจะให้เงินใคร เท่าไหร่ ส่วนกรมบัญชีกลางควบคุมว่าเบิกจ่ายถูกต้องหรือไม่ ทั้งสองหน่วยงานต้องทำงานร่วมกันจึงจะครบวงจร

สมาชิก PRO
อ่านสรุปฉบับเต็ม ครบทุกหัวข้อ
อ่านง่าย จำได้จริง · บุ๊คมาร์คอ่านต่อจากที่ค้างไว้อัตโนมัติ
99 บาท/เดือน →

เนื้อหาสรุปนี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาส่วนบุคคล ห้ามคัดลอก ทำซ้ำ หรือนำไปใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางการค้าโดยไม่ได้รับอนุญาต