พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544

กฎหมายรับรองธุรกรรมดิจิทัลให้มีผลเท่าเอกสารกระดาษ ครอบคลุมสัญญา ลายมือชื่อ และธุรกรรมรัฐ

1. บทนำ: ที่มา ขอบเขต และหลักการ2. นิยามสำคัญ3. หลักห้ามปฏิเสธ: ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์เท่าเทียมกระดาษ4. ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์: เงื่อนไขและระดับ5. หน้าที่และความรับผิดของเจ้าของลายมือชื่อ6. ต้นฉบับอิเล็กทรอนิกส์และสัญญาอิเล็กทรอนิกส์7. เวลาส่งและเวลารับข้อมูล8. ความรับผิดของผู้ส่งและผู้รับข้อมูล9. ธุรกิจบริการออกใบรับรอง (CA) และผลทางกฎหมาย10. ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ภาครัฐ11. คณะกรรมการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์และ ETDA12. ตารางรวมประเด็นที่มักออกสอบ
1

บทนำ: ที่มา ขอบเขต และหลักการ

ส่วนนี้บอกว่ากฎหมายนี้ถูกสร้างมาเพื่ออะไร ใครรักษาการ และครอบคลุมธุรกรรมประเภทไหนบ้าง

กฎหมายฉบับนี้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาวันที่ 4 ธันวาคม 2544 และมีผลบังคับใช้เมื่อพ้น 120 วัน นับแต่วันประกาศ โดยมีนายกรัฐมนตรีเป็นผู้รักษาการ วัตถุประสงค์หลักคือรับรองให้ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์มีผลทางกฎหมายเท่าเทียมกับเอกสารกระดาษ เพื่อรองรับยุคดิจิทัล

ขอบเขตของกฎหมายครอบคลุมธุรกรรมในทางแพ่งและพาณิชย์ รวมถึงธุรกรรมของรัฐ แต่ไม่มีผลกระทบต่อกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภค และอาจมีพระราชกฤษฎีกากำหนดยกเว้นธุรกรรมบางประเภทได้

หลักการสำคัญ 3 ประการที่เป็นรากฐานของกฎหมายนี้

  • ความเป็นกลางทางเทคโนโลยี — ไม่ผูกกับเทคโนโลยีใดเทคโนโลยีหนึ่ง ทุกเทคนิคล้วนมีผลได้ตามเงื่อนไขที่กำหนด
  • หลักสัญญาอิสระ — คู่สัญญาอาจตกลงกันเป็นอย่างอื่นได้ในหลายเรื่อง กฎหมายนี้จึงทำหน้าที่เป็น 'กฎหมายสำรอง'
  • หลักรัฐเป็นแบบอย่าง — หน่วยงานรัฐสามารถใช้ธุรกรรมอิเล็กทรอนิกส์ในการปฏิบัติงานได้
2

นิยามสำคัญ

ส่วนนี้อธิบายว่าคำศัพท์หลักในกฎหมายหมายความว่าอะไร เพื่อให้อ่านเนื้อหาส่วนอื่นได้ถูกต้อง

'ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์' คือข้อความที่ถูกสร้าง ส่ง รับ เก็บรักษา หรือประมวลผลด้วยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ ครอบคลุมตั้งแต่อีเมล โทรสาร ไปจนถึงข้อมูลในระบบแลกเปลี่ยนข้อมูล ส่วน 'ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์' คือธุรกรรมที่ใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ทั้งหมดหรือแต่บางส่วน

'ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์' คืออักษร ตัวเลข เสียง หรือสัญลักษณ์ใดๆ ในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ที่นำมาใช้กับข้อมูลเพื่อระบุตัวเจ้าของและแสดงว่าบุคคลนั้นยอมรับข้อความในข้อมูลนั้น ส่วน 'ใบรับรอง' คือข้อมูลที่ยืนยันความเชื่อมโยงระหว่างเจ้าของลายมือชื่อกับข้อมูลสำหรับสร้างลายมือชื่อ

คำศัพท์
ความหมายสั้น
ผู้ส่งข้อมูล
บุคคลที่ส่งหรือสร้างข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ก่อนส่ง ไม่รวมสื่อกลาง
ผู้รับข้อมูล
บุคคลที่ผู้ส่งประสงค์จะส่งให้ ไม่รวมสื่อกลาง
บุคคลที่เป็นสื่อกลาง
บุคคลที่ส่ง รับ หรือเก็บข้อมูลในนามผู้อื่น เช่น ผู้ให้บริการอีเมล
ระบบข้อมูล
กระบวนการประมวลผลด้วยเครื่องมืออิเล็กทรอนิกส์สำหรับสร้าง ส่ง รับ เก็บข้อมูล
เจ้าของลายมือชื่อ
ผู้ที่ถือข้อมูลสำหรับสร้างลายมือชื่อและสร้างลายมือชื่อในนามตนเองหรือแทนบุคคลอื่น
3

หลักห้ามปฏิเสธ: ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์เท่าเทียมกระดาษ

ส่วนนี้เป็นหัวใจของกฎหมาย อธิบายว่าข้อมูลดิจิทัลสามารถใช้แทนเอกสารกระดาษได้ในทุกกรณี และมีเงื่อนไขอะไรบ้าง

หลักการพื้นฐานที่สุดของกฎหมายนี้คือห้ามปฏิเสธความมีผลผูกพันทางกฎหมายของข้อมูลเพียงเพราะอยู่ในรูปอิเล็กทรอนิกส์ หลักการนี้เรียกว่า 'หลักการไม่เลือกปฏิบัติ' (Non-discrimination) ซึ่งวางรากฐานให้มาตราอื่นๆ ทั้งหมดในกฎหมาย

เมื่อกฎหมายอื่นกำหนดให้ต้อง 'ทำเป็นหนังสือ' หรือ 'มีหลักฐานเป็นหนังสือ' ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ถือว่าทำตามข้อกำหนดนั้นแล้ว หากสามารถเข้าถึงได้และนำกลับมาใช้ได้โดยความหมายไม่เปลี่ยนแปลง นอกจากนี้ยังใช้บังคับเรื่องการปิดอากรแสตมป์ด้วย โดยให้ชำระผ่านวิธีอิเล็กทรอนิกส์ตามที่หน่วยงานรัฐกำหนดแทนได้

ในทำนองเดียวกัน กฎหมายยังห้ามปฏิเสธการรับฟังข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์เป็นพยานหลักฐาน ในกระบวนการพิจารณาทั้งคดีแพ่ง คดีอาญา หรือคดีอื่นใด โดยในการชั่งน้ำหนักพยานให้ดูความน่าเชื่อถือของวิธีสร้าง เก็บรักษา และสื่อสารข้อมูลประกอบ

สมาชิก PRO
อ่านสรุปฉบับเต็ม ครบทุกหัวข้อ
อ่านง่าย จำได้จริง · บุ๊คมาร์คอ่านต่อจากที่ค้างไว้อัตโนมัติ
99 บาท/เดือน →

เนื้อหาสรุปนี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาส่วนบุคคล ห้ามคัดลอก ทำซ้ำ หรือนำไปใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางการค้าโดยไม่ได้รับอนุญาต