บทนำ — บทนิยามและโครงสร้างองค์กร
ฐานกฎหมาย การบังคับใช้ และเหตุที่แก้ไข
- ฉบับหลัก — ประกาศในราชกิจจานุเบกษา 25 ธันวาคม 2552 และใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศ
- ผลต่อระเบียบเดิม — ยกเลิกระเบียบ พ.ศ. 2548 และฉบับที่ 2 พ.ศ. 2550
- ฉบับแก้ไข — ฉบับที่ 2 พ.ศ. 2562 ประกาศ 9 กรกฎาคม 2562 และใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศ
- เหตุแก้ไข — ให้สอดคล้องกับการโอนภารกิจศูนย์เตือนภัยพิบัติแห่งชาติจากสำนักงานปลัดกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารมาเป็นอำนาจหน้าที่ของกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย กระทรวงมหาดไทย
- ผู้รักษาการตามระเบียบปัจจุบัน — รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย
ระเบียบออกโดยนายกรัฐมนตรีด้วยความเห็นชอบของคณะรัฐมนตรี อาศัยอำนาจตามมาตรา 11 (8) แห่งพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2534 เป้าหมายคือสร้างระบบกำหนดนโยบาย วางแผน ประสาน และปฏิบัติการเตือนภัยระดับชาติอย่างเป็นระบบ เพื่อ ป้องกันและลดความรุนแรงของภัย
นิยามที่เป็นขอบเขตของระเบียบ
- ภัยพิบัติ — ความหมาย: อัคคีภัย วาตภัย อุทกภัย ธรณีพิบัติภัย และภัยอื่นที่เกิดเป็นสาธารณะ ไม่ว่าจะเกิดตามธรรมชาติหรือมีผู้ทำให้เกิด ซึ่งเป็นอันตรายต่อชีวิตหรือร่างกายประชาชน หรือทำให้ทรัพย์สินประชาชนหรือรัฐเสียหาย
- การบริหารระบบการเตือนภัยพิบัติแห่งชาติ — ความหมาย: การดำเนินนโยบาย กำหนดแนวทางและหลักปฏิบัติ ตลอดจนจัดกิจกรรมในพื้นที่อย่างเป็นระบบตามที่ กภช. กำหนด เพื่อป้องกันและลดความรุนแรงของภัย
- หน่วยราชการ — ความหมาย: กระทรวง ทบวง กรม ส่วนราชการฐานะกรม ราชการส่วนภูมิภาค ราชการส่วนท้องถิ่น รัฐวิสาหกิจ และหน่วยงานอื่นของรัฐที่เกี่ยวข้องกับการบริหารระบบเตือนภัย
คำว่า ภัยพิบัติ จึงไม่จำกัดเฉพาะภัยธรรมชาติ และคำว่า หน่วยราชการ ในระเบียบนี้กว้างกว่าส่วนราชการส่วนกลาง เพราะรวมท้องถิ่น รัฐวิสาหกิจ และหน่วยงานอื่นของรัฐด้วย
คณะกรรมการบริหารระบบการเตือนภัยพิบัติแห่งชาติ (กภช.)
- ประธาน — ผู้ดำรงตำแหน่ง: นายกรัฐมนตรี หรือรองนายกรัฐมนตรีซึ่งนายกรัฐมนตรีมอบหมาย
- รองประธานคนที่ 1 — ผู้ดำรงตำแหน่ง: รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย
- รองประธานคนที่ 2 — ผู้ดำรงตำแหน่ง: รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม
- รองประธานคนที่ 3 — ผู้ดำรงตำแหน่ง: ผู้ทรงคุณวุฒิ 1 คนซึ่งนายกรัฐมนตรีแต่งตั้ง
- กรรมการและเลขานุการ — ผู้ดำรงตำแหน่ง: อธิบดีกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย
- ผู้ช่วยเลขานุการ — ผู้ดำรงตำแหน่ง: ข้าราชการกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยไม่เกิน 2 คน ซึ่งอธิบดีแต่งตั้ง
- กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิเพิ่มเติม — ผู้ดำรงตำแหน่ง: ผู้ที่นายกรัฐมนตรีแต่งตั้งอีกไม่เกิน 5 คน
กรรมการโดยตำแหน่งครอบคลุมหน่วยงานนโยบาย ความมั่นคง พื้นที่ และวิชาการ ได้แก่
- ปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี และปลัดกระทรวงการต่างประเทศ การอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม เกษตรและสหกรณ์ การท่องเที่ยวและกีฬา คมนาคม ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม มหาดไทย และสาธารณสุข
- ผู้บัญชาการทหารสูงสุด ผู้บัญชาการทหารบก ผู้บัญชาการทหารเรือ ผู้บัญชาการทหารอากาศ และผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ
- อธิบดีกรมการปกครอง กรมควบคุมมลพิษ กรมชลประทาน กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง กรมทรัพยากรธรณี กรมทรัพยากรน้ำ กรมประชาสัมพันธ์ กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น และกรมอุตุนิยมวิทยา
- เลขาธิการสำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ เลขาธิการศูนย์อำนวยการรักษาผลประโยชน์ของชาติทางทะเล ผู้อำนวยการสถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำ ผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ และเลขาธิการ กสทช.
อำนาจหน้าที่ของคณะกรรมการและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
ผู้ทรงคุณวุฒิและหลักการประชุม
- วาระผู้ทรงคุณวุฒิ — หลักปัจจุบัน: คราวละ 4 ปี และอาจได้รับแต่งตั้งอีกได้ แต่ไม่เกิน 2 วาระติดต่อกัน
- อยู่ต่อระหว่างรอแต่งตั้งใหม่ — หลักปัจจุบัน: เมื่อครบวาระแต่ยังไม่มีผู้ได้รับแต่งตั้งใหม่ ให้ผู้พ้นวาระปฏิบัติหน้าที่ต่อจนกว่าจะมีการแต่งตั้งใหม่
- พ้นก่อนครบวาระ — หลักปัจจุบัน: ผู้ได้รับแต่งตั้งแทนอยู่ได้เท่าวาระที่เหลือของกรรมการชุดเดิม
- องค์ประชุม — หลักปัจจุบัน: กรรมการมาประชุมไม่น้อยกว่า 1 ใน 3 ของกรรมการทั้งหมด
- ประธานในที่ประชุม — หลักปัจจุบัน: ถ้าประธานไม่อยู่ ให้รองประธานตามลำดับที่มาประชุมทำหน้าที่; ถ้าทั้งประธานและรองประธานไม่อยู่ ให้ที่ประชุมเลือกกรรมการคนหนึ่ง
- มติ — หลักปัจจุบัน: ถือเสียงข้างมาก กรรมการหนึ่งคนมีหนึ่งเสียง; ถ้าคะแนนเท่ากัน ประธานในที่ประชุมออกเสียงเพิ่มอีกหนึ่งเสียงเป็นเสียงชี้ขาด
เหตุพ้นจากตำแหน่งของกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิก่อนครบวาระมี 6 กรณี
- ตาย
- ลาออกโดยยื่นหนังสือต่อประธานกรรมการ
- นายกรัฐมนตรีให้ออก
- เป็นบุคคลล้มละลายทุจริต
- เป็นคนไร้ความสามารถหรือคนเสมือนไร้ความสามารถ
- ได้รับโทษจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุด เว้นแต่ความผิดโดยประมาทหรือความผิดลหุโทษ
กภช. มีอำนาจหน้าที่ดังนี้
- เสนอแนวทาง นโยบาย มาตรการ และแผนการบริหารระบบการเตือนภัยพิบัติแห่งชาติต่อคณะรัฐมนตรี
- ให้ความเห็นต่อคณะรัฐมนตรีเกี่ยวกับการอนุมัติแผนงานหรือโครงการ และวงเงินลงทุนของหน่วยราชการ
- จัดทำมาตรการ แนวทาง แผนงาน และโครงการ เพื่อเป็นกรอบดำเนินงานของหน่วยราชการที่เกี่ยวข้อง
- เป็นศูนย์กลางประสานงานกับคณะกรรมการอื่นซึ่งตั้งขึ้นตามกฎหมายหรือมติคณะรัฐมนตรีและมีภารกิจเกี่ยวข้อง
- เชิญบุคคลจากหน่วยราชการหรือหน่วยงานอื่นของรัฐมาชี้แจง หรือให้ส่งข้อมูลและสถิติที่เกี่ยวข้อง
- แต่งตั้งคณะอนุกรรมการหรือคณะทำงานเพื่อปฏิบัติการตามที่มอบหมาย
- ออกระเบียบ ประกาศ หรือคำสั่งเพื่อปฏิบัติการตามระเบียบนี้
- ดำเนินการอื่นที่จำเป็นตามที่คณะรัฐมนตรีมอบหมาย เพื่อให้การบริหารระบบเตือนภัยบรรลุเป้าหมาย
สำนักงานเลขานุการของ กภช. มีหน้าที่ 5 ด้าน
- รับผิดชอบงานธุรการ งานวิชาการ งานประชุม และงานเลขานุการของ กภช.
- ศึกษา วิเคราะห์ และจัดทำข้อเสนอด้านแนวทาง นโยบาย มาตรการ และแผนการบริหารระบบเตือนภัยเสนอ กภช.
- ประสานหน่วยราชการเพื่อจัดเตรียมแนวทาง นโยบาย มาตรการ และแผนการบริหารระบบเตือนภัย
- ประสานการศึกษา วิเคราะห์ และวิจัยปัญหาหรืออุปสรรคในการบริหารระบบเตือนภัย
- ปฏิบัติงานอื่นที่จำเป็นตามที่ กภช. มอบหมาย เพื่อให้บรรลุเป้าหมาย
จุดแยกประเด็นสำคัญคือ ผู้กำหนดนโยบายและกรอบคือ กภช. ส่วน หน่วยงานเลขานุการและผู้รวบรวม วิเคราะห์ ประสาน ติดตาม คือ ปภ.
เนื้อหาสรุปนี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาส่วนบุคคล ห้ามคัดลอก ทำซ้ำ หรือนำไปใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางการค้าโดยไม่ได้รับอนุญาต