รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560

กฎหมายสูงสุดของประเทศ ว่าด้วยโครงสร้างการปกครอง สิทธิ หน้าที่ และกลไกตรวจสอบอำนาจรัฐ

1. ภาพรวมและที่มา2. หมวด 1–2: บททั่วไปและพระมหากษัตริย์3. หมวด 3: สิทธิและเสรีภาพของปวงชนชาวไทย4. หมวด 4–5: หน้าที่ของปวงชนชาวไทย และหน้าที่ของรัฐ5. หมวด 6: แนวนโยบายแห่งรัฐ6. หมวด 7: รัฐสภา — ส.ส. และ ส.ว.7. กระบวนการนิติบัญญัติ: การออกกฎหมาย8. หมวด 8: คณะรัฐมนตรี9. หมวด 9: การขัดกันแห่งผลประโยชน์10. หมวด 10–11: ศาลและศาลรัฐธรรมนูญ11. หมวด 12: องค์กรอิสระ12. หมวด 13–14: องค์กรอัยการและการปกครองส่วนท้องถิ่น13. หมวด 15–16: การแก้ไขรัฐธรรมนูญและการปฏิรูปประเทศ
1

ภาพรวมและที่มา

ส่วนนี้อธิบายว่ารัฐธรรมนูญ 2560 เกิดขึ้นทำไมและมีจุดยืนหลักอย่างไร เพื่อให้เข้าใจเจตนารมณ์ก่อนเรียนรายละเอียด

รัฐธรรมนูญฉบับนี้ประกาศใช้เมื่อวันที่ 6 เมษายน 2560 โดยมีที่มาจากปัญหาความไม่มีเสถียรภาพทางการเมืองและการทุจริตที่สะสมมายาวนาน จึงมุ่งแก้ไขด้วยการวางโครงสร้างองค์กรตรวจสอบที่แข็งแกร่งขึ้น กำหนดมาตรฐานจริยธรรมที่เข้มงวด และสร้างกลไกปฏิรูปประเทศ ควบคู่ไปกับการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของประชาชนอย่างกว้างขวาง ทั้งนี้ยึดหลักการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข ตลอดมา

ก่อนประกาศใช้ ร่างรัฐธรรมนูญผ่านการออกเสียงประชามติโดยประชาชนเห็นชอบด้วยคะแนนเสียงข้างมาก จากนั้นคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญปรับปรุงตามผลประชามติและคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ ก่อนนายกรัฐมนตรีนำขึ้นทูลเกล้าฯ ถวายเพื่อทรงลงพระปรมาภิไธย

2

หมวด 1–2: บททั่วไปและพระมหากษัตริย์

ส่วนนี้วางรากฐานของรัฐและสถาบันพระมหากษัตริย์ ซึ่งเป็นหลักการที่ทุกบทบัญญัติอื่นต้องไม่ขัดแย้ง

ประเทศไทยเป็นราชอาณาจักรอันหนึ่งอันเดียวจะแบ่งแยกมิได้ ปกครองด้วยระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข อำนาจอธิปไตยเป็นของปวงชนชาวไทย โดยพระมหากษัตริย์ใช้อำนาจนั้นทางรัฐสภา คณะรัฐมนตรี และศาล ตามบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญ รัฐธรรมนูญเป็นกฎหมายสูงสุด กฎหมายใดขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญย่อมใช้บังคับมิได้

พระมหากษัตริย์ทรงดำรงอยู่ในฐานะอันเป็นที่เคารพสักการะ ผู้ใดจะละเมิดหรือฟ้องร้องมิได้ ทรงเป็นพุทธมามกะ อัครศาสนูปถัมภก และจอมทัพไทย มีพระราชอำนาจสถาปนาและถอดถอนฐานันดรศักดิ์ พระราชทานและเรียกคืนเครื่องราชอิสริยาภรณ์

คณะองคมนตรีมีองค์ประกอบและหน้าที่ดังนี้

  • ประกอบด้วยประธานองคมนตรี 1 คน และองคมนตรีอื่นอีกไม่เกิน 18 คน — รวมทั้งหมดไม่เกิน 19 คน
  • ทรงเลือกและแต่งตั้งตามพระราชอัธยาศัย
  • มีหน้าที่ถวายความเห็นในพระราชกรณียกิจที่พระมหากษัตริย์ทรงปรึกษา
  • ต้องไม่เป็น ส.ส. ส.ว. ข้าราชการการเมือง ตุลาการ ผู้ดำรงตำแหน่งในองค์กรอิสระ หรือสมาชิกพรรคการเมือง และต้องไม่แสดงการฝักใฝ่พรรคการเมืองใด

กรณีพระมหากษัตริย์ไม่ประทับอยู่ในราชอาณาจักรหรือทรงบริหารพระราชภาระไม่ได้ ทรงแต่งตั้งผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ หากทรงมิได้แต่งตั้งให้คณะองคมนตรีเสนอชื่อตามลำดับที่โปรดเกล้าฯ กำหนดไว้ และถ้าไม่มีผู้สำเร็จราชการเลย ให้ประธานองคมนตรีทำหน้าที่นั้นเป็นการชั่วคราว

3

หมวด 3: สิทธิและเสรีภาพของปวงชนชาวไทย

ส่วนนี้อธิบายว่าสิทธิเสรีภาพมีหลักการอย่างไร และมีขีดจำกัดตรงไหน ซึ่งเป็นโครงเหตุ-ผลที่ต้องเข้าใจก่อนจำรายการสิทธิ

หลักการสำคัญคือ การมีสิทธิเสรีภาพเป็นหลัก การจำกัดเป็นข้อยกเว้น สิ่งที่ไม่ถูกห้ามหรือจำกัดไว้ บุคคลย่อมทำได้และได้รับความคุ้มครองตราบที่ไม่กระทบความมั่นคงของรัฐ ความสงบเรียบร้อย หรือละเมิดสิทธิผู้อื่น กฎหมายจำกัดสิทธิต้องไม่ขัดต่อหลักนิติธรรม ไม่เพิ่มภาระเกินสมควร และไม่กระทบศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์

บุคคลที่ถูกละเมิดสิทธิสามารถยกบทบัญญัติรัฐธรรมนูญใช้สิทธิทางศาลได้โดยตรง แม้ยังไม่มีกฎหมายลูกบัญญัติรองรับก็ตาม นอกจากนี้ชายและหญิงมีสิทธิเท่าเทียมกัน และห้ามเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมด้วยเหตุถิ่นกำเนิด เชื้อชาติ เพศ อายุ ความพิการ ศาสนา หรือเหตุอื่นใด แต่มาตรการช่วยเหลือกลุ่มเปราะบาง เช่น เด็ก สตรี ผู้สูงอายุ คนพิการ ไม่ถือเป็นการเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรม

  • สิทธิในชีวิตและร่างกาย — จับกุมได้เฉพาะมีหมายศาลหรือเหตุตามกฎหมาย ห้ามทรมานหรือทารุณกรรมโดยเด็ดขาด
  • สันนิษฐานว่าผู้ต้องหา/จำเลยเป็นผู้บริสุทธิ์จนกว่าศาลจะพิพากษาถึงที่สุด
  • เสรีภาพในเคหสถาน — เข้าค้นได้เฉพาะมีหมายศาลหรือเหตุตามกฎหมาย
  • เสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น การพูด การเขียน การพิมพ์ และสื่อความหมายทุกรูปแบบ
  • เสรีภาพสื่อมวลชน — ห้ามปิดกิจการสื่อหรือตรวจข่าวก่อนเผยแพร่ ยกเว้นในภาวะสงคราม
  • เสรีภาพในการติดต่อสื่อสาร — ตรวจหรือเปิดเผยได้เฉพาะมีหมายศาล
  • สิทธิในทรัพย์สินและการสืบมรดก — เวนคืนอสังหาริมทรัพย์ได้เฉพาะเพื่อสาธารณประโยชน์และต้องชดใช้ค่าทดแทนที่เป็นธรรม
  • เสรีภาพในการเดินทาง การเลือกถิ่นที่อยู่ และการประกอบอาชีพ
  • เสรีภาพในการรวมกลุ่ม ชุมนุมโดยสงบและปราศจากอาวุธ และจัดตั้งพรรคการเมือง
  • สิทธิรับบริการสาธารณสุข — ผู้ยากไร้ได้รับโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย
  • ห้ามใช้สิทธิเสรีภาพเพื่อล้มล้างการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข
สมาชิก PRO
อ่านสรุปฉบับเต็ม ครบทุกหัวข้อ
อ่านง่าย จำได้จริง · บุ๊คมาร์คอ่านต่อจากที่ค้างไว้อัตโนมัติ
99 บาท/เดือน →

เนื้อหาสรุปนี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาส่วนบุคคล ห้ามคัดลอก ทำซ้ำ หรือนำไปใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางการค้าโดยไม่ได้รับอนุญาต