วิสัยทัศน์ พันธกิจ โครงสร้าง อำนาจหน้าที่ นโยบาย และยุทธศาสตร์ของกรมธุรกิจพลังงาน

วิสัยทัศน์ของกรมมุ่งให้การกำกับดูแลเป็นไปตามมาตรฐานสากล และให้ธุรกิจพลังงานเคลื่อนไปสู่การเปลี่ยนผ่านอย่างยั่งยืน สาระของวิสัยทัศน์จึงประกอบด้วยบทบาทสองด้านที่ต้องดำเนินไปควบคู่กัน ด้านหนึ่งเป็นการกำกับมาตรฐาน คุณภาพ ความปลอดภัย และการแข่งขันที่เป็นธรรม อีกด้านหนึ่งเป็นการสนับสนุนให้ผู้ประกอบการ โครงสร้างพื้นฐาน และระบบราชการปรับตัวต่อพลังงานรูปแบบใหม่ได้อย่างเหมาะสม

การเปลี่ยนผ่านอย่างยั่งยืนมิได้หมายถึงการยุติระบบพลังงานเดิมโดยฉับพลัน เพราะประชาชนและภาคเศรษฐกิจยังต้องพึ่งพาการจัดหา การสำรอง และการขนส่งน้ำมันเชื้อเพลิง กรมจึงต้องประเมินความต้องการในอนาคตด้วยฉากทัศน์หลายแบบ พิจารณาความเสี่ยงจากต่างประเทศ ความพร้อมของโครงข่าย และความต่อเนื่องของบริการ ก่อนกำหนดระดับสำรองหรือส่งเสริมการลงทุนใหม่ การตัดสินใจที่ดีต้องรักษาสมดุลระหว่างความเพียงพอในปัจจุบันกับความคุ้มค่าในระยะยาว แผนปฏิบัติราชการเป็นกรอบที่ต้องติดตามและปรับให้สอดคล้องกับสภาพจริง เทคโนโลยีหรือพฤติกรรมการใช้พลังงานอาจเปลี่ยนเร็วกว่าสมมติฐานเดิม กรมจึงต้องตรวจสอบผลของมาตรการ เปรียบเทียบผลลัพธ์กับเป้าหมาย และทบทวนวิธีดำเนินงานเมื่อบริบทเปลี่ยนไป การรักษาเป้าหมายหลักไว้พร้อมปรับกิจกรรมให้เหมาะสม เป็นหลักสำคัญของการบริหารแผนในช่วงเปลี่ยนผ่าน

พันธกิจของกรมสามารถทำความเข้าใจผ่านแกนสำคัญสองประการ ได้แก่ Stability และ Standard ซึ่งเป็นคู่คำที่มักนำมาใช้วัดความเข้าใจเกี่ยวกับบทบาทของกรม ประการแรกมุ่งให้การจัดหาน้ำมันเชื้อเพลิงมีเสถียรภาพ เพียงพอต่อความต้องการ และพร้อมรองรับภาวะวิกฤต ประการหลังมุ่งให้การค้า การสำรอง คุณภาพ และความปลอดภัยอยู่ภายใต้กฎหมายและมาตรฐานที่เชื่อถือได้ ทั้งสองแกนมิได้แยกขาดจากกัน เพราะระบบที่มีน้ำมันเพียงพอแต่ขาดคุณภาพย่อมไม่ปลอดภัย ขณะที่ระบบมาตรฐานดีแต่ไม่มีความพร้อมด้านการจัดหาก็ไม่อาจตอบสนองความต้องการของประเทศ

การรักษาเสถียรภาพต้องอาศัยข้อมูลที่เชื่อมโยงกัน มิใช่พิจารณาปริมาณสำรองเพียงตัวเลขเดียว กรมต้องติดตามการจัดหาและการใช้แยกตามชนิดผลิตภัณฑ์ พิจารณาฤดูกาล ความสามารถของคลังและระบบขนส่ง ตลอดจนความเสี่ยงจากสถานการณ์ระหว่างประเทศ หากความต้องการเปลี่ยนจากการขยายตัวของยานยนต์ไฟฟ้า ระดับสำรองก็ควรปรับตามข้อมูลจริงอย่างเป็นขั้นตอน ไม่ลดลงทันทีจากจำนวนรถที่เพิ่มขึ้นโดยละเลยอายุการใช้งานของรถเดิมและความต้องการในแต่ละพื้นที่

การยกระดับมาตรฐานต้องคำนึงถึงผลลัพธ์มากกว่าจำนวนขั้นตอนทางปกครอง กฎหมายและหลักเกณฑ์ควรมีความจำเป็น สอดคล้องกับสภาพเศรษฐกิจ โปร่งใส และก่อภาระแก่ผู้ประกอบการเท่าที่จำเป็น เมื่อเชื้อเพลิงหรือรูปแบบธุรกิจใหม่เกิดขึ้น กรมต้องศึกษาความเสี่ยงและจัดทำมาตรฐานรองรับให้ครอบคลุมคุณภาพ ความปลอดภัย การค้า สิ่งแวดล้อม และการคุ้มครองประชาชน โดยอาศัยมาตรฐานสากลเป็นแนวเทียบที่เหมาะสม