วิสัยทัศน์/โครงสร้าง/ภารกิจของสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ

กลุ่มแรกคือการดำเนินการตามกฎหมายว่าด้วยคณะสงฆ์ กฎหมายเกี่ยวกับวิทยฐานะของผู้สำเร็จวิชาการพระพุทธศาสนา และกฎหมายหรือระเบียบที่เกี่ยวข้อง งานนี้ทำให้สำนักงานเป็นกลไกทางปกครองที่แปลงบทบัญญัติและมติที่อยู่ในขอบอำนาจไปสู่การปฏิบัติ เอกสาร คำขอ การรับรอง การประสาน และการติดตามต้องอ้างอิงกติกาที่ตรงเรื่อง ไม่ใช่ใช้ความเคยชินแทนกฎหมาย กลุ่มที่สองคือการรับสนอง ประสาน และถวายการสนับสนุนกิจการกับการบริหารการปกครองคณะสงฆ์ ซึ่งต้องรักษาทั้งความถูกต้องของระบบราชการและความเหมาะสมต่อโครงสร้างคณะสงฆ์ การสนองงานจึงเป็นการอำนวยให้ภารกิจตามอำนาจของคณะสงฆ์ดำเนินได้ มิใช่การวินิจฉัยแทนผู้มีอำนาจฝ่ายคณะสงฆ์

กลุ่มคุ้มครองกับทำนุบำรุงประกอบด้วยการเสนอแนวทางกำหนดนโยบายและมาตรการคุ้มครองพระพุทธศาสนา การส่งเสริม ดูแล รักษา และทำนุบำรุงศาสนสถานกับศาสนวัตถุ ตลอดจนการดูแลรักษาและจัดการวัดร้างกับศาสนสมบัติกลาง เรื่องเหล่านี้มีทั้งมิติศาสนา กฎหมาย ทรัพย์สิน สถาปัตยกรรม ประวัติศาสตร์ ชุมชน และประโยชน์สาธารณะ การดำเนินงานจึงต้องแยกสถานะของทรัพย์และผู้มีอำนาจให้ชัด ตรวจเอกสารและข้อเท็จจริงก่อนตัดสินใจ พร้อมประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเมื่อเกินขอบอำนาจของสำนักงาน เป้าหมายไม่ใช่เพียงรักษาวัตถุให้อยู่ครบ แต่ต้องทำให้ศาสนสถานและศาสนสมบัติได้รับการดูแลอย่างเหมาะสมและยังคงเกิดประโยชน์ต่อพระพุทธศาสนากับสังคม

กลุ่มพัฒนาคนและเผยแผ่ครอบคลุมการทำนุบำรุงพุทธศาสนศึกษาเพื่อพัฒนาความรู้คู่คุณธรรม รวมทั้งสนับสนุนการเผยแผ่พระพุทธศาสนาทั้งในประเทศและต่างประเทศ งานการศึกษาสงฆ์สร้างศาสนทายาทและบุคลากรที่มีความรู้ทางพระพุทธศาสนา ส่วนการเผยแผ่นำความรู้ไปถึงประชาชนและชุมชน การทำงานสองด้านจึงต้องเชื่อมคุณภาพผู้เรียน ผู้สอน สถาบันการศึกษา เนื้อหา วิธีสื่อสาร และความเปลี่ยนแปลงของสังคม ผู้เผยแผ่ต้องมีความรู้หลักธรรมอย่างลึกซึ้งและเข้าใจบริบทสมัยใหม่ ขณะที่ประชาชนควรเข้าถึงหลักธรรมในรูปแบบที่นำไปพัฒนาชีวิตได้จริง มิใช่เพียงรับรู้กิจกรรมหรือถ้อยคำทางศาสนา

อีกสองด้านคือการพัฒนาพุทธมณฑลให้เป็นศูนย์กลางทางพระพุทธศาสนา และการปฏิบัติงานอื่นตามที่กฎหมายกำหนดหรือนายกรัฐมนตรีหรือคณะรัฐมนตรีมอบหมาย พุทธมณฑลจึงมิใช่เพียงพื้นที่กายภาพ แต่เชื่อมกิจกรรม วิชาการ การเผยแผ่ และภาพของประเทศไทยในฐานะศูนย์กลางพระพุทธศาสนา ส่วนอำนาจตามกฎหมายหรือการมอบหมายเปิดให้สำนักงานรับภารกิจที่สัมพันธ์กับบทบาทหลักโดยต้องมีฐานและขอบเขตชัดเจน เมื่อนับรวมทั้งเก้าด้านจะเห็นเส้นทางจากกติกาและการปกครอง ไปสู่คน ความรู้ สถานที่ ทรัพย์สิน และการสื่อสารสู่สังคม ทุกด้านมีผู้รับบริการและความเสี่ยงต่างกัน แต่ใช้เป้าหมายร่วมคือความมั่นคงยั่งยืนของกิจการพระพุทธศาสนาและประโยชน์ของประชาชน