สภาพแวดล้อมและสถานการณ์ปัจจุบันทางเศรษฐกิจ

การบริโภคภาคเอกชนในไตรมาสสองขยายตัวร้อยละ 1.9 ลดแรงจากร้อยละ 3.3 ในไตรมาสก่อน การใช้จ่ายบริการชะลอตามโรงแรม ภัตตาคาร และขนส่ง สินค้าไม่คงทนชะลอตามน้ำมันเชื้อเพลิง ส่วนสินค้าคงทนยังโตแต่การซื้อยานพาหนะเพิ่มช้าลง ดัชนีความเชื่อมั่นผู้บริโภคลดมาอยู่ที่ 50.3 ซึ่งต่ำสุดในรอบหลายไตรมาส ข้อมูลเหล่านี้สอดคล้องกับครัวเรือนที่ระมัดระวังมากขึ้นเมื่อรายได้บางกลุ่มฟื้นไม่เต็มที่และค่าครองชีพสูง แม้การบริโภคครึ่งปีแรกยังขยายตัวร้อยละ 2.6 การรักษาแรงซื้อจึงต้องพึ่งรายได้กับความเชื่อมั่น ไม่ใช่การใช้จ่ายชั่วคราวเพียงอย่างเดียว

จุดเด่นที่สุดคือการลงทุนภาคเอกชนซึ่งขยายตัวร้อยละ 13.4 ในไตรมาสสอง เร่งจากร้อยละ 10.1 และสูงสุดในรอบยาวนาน แรงหลักมาจากเครื่องจักร เครื่องมือ และอุปกรณ์สำนักงานซึ่งเชื่อมกับการลงทุนด้านดิจิทัล อิเล็กทรอนิกส์ ศูนย์ข้อมูล และอุตสาหกรรมเป้าหมาย แต่การก่อสร้างเอกชนโตเพียงเล็กน้อยและการก่อสร้างโรงงานลดลงเป็นครั้งแรกในหลายไตรมาส ส่วนการลงทุนภาครัฐลดลงร้อยละ 1.6 หลังขยายตัวในไตรมาสก่อน ความแตกต่างนี้แสดงว่าคำว่า “การลงทุนสูง” ต้องแยกประเภทสินทรัพย์ เจ้าของโครงการ และความต่อเนื่องก่อนประเมินผลต่อเศรษฐกิจวงกว้าง

การส่งออกสินค้าไตรมาสสองมีมูลค่า 99,079 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มร้อยละ 17.6 โดยสินค้าอุตสาหกรรมและเทคโนโลยีเป็นแรงสำคัญ ตัวเลขมูลค่าที่สูงต้องอ่านคู่กับการนำเข้าซึ่งเร่งตามพลังงาน วัตถุดิบ เครื่องจักร และชิ้นส่วนสำหรับผลิตส่งออก การส่งออกที่พึ่งพาของนำเข้ามากทำให้ส่วนต่างการค้าและมูลค่าเพิ่มในประเทศไม่ได้เพิ่มเท่ามูลค่าส่งออก และหากการนำเข้าขยายเร็วกว่า ดุลการค้าหรือบัญชีเดินสะพัดอาจอ่อนลงได้พร้อมกับยอดส่งออกสูง ภาคท่องเที่ยวยังช่วยรายรับบริการ แต่จำนวนและโครงสร้างนักท่องเที่ยวระยะใกล้กับระยะไกลเปลี่ยนไป จึงต้องดูทั้งจำนวนวันพักและรายจ่ายต่อคน

ประมาณการทั้งปีของหน่วยงานทางการให้ทิศทางร่วมว่าเศรษฐกิจยังโตในระดับร้อยละสองกว่า แต่ค่ากลางต่างกันตามวันตัดข้อมูลและสมมติฐาน สภาพัฒน์เมื่อ 17 สิงหาคมคาดช่วงร้อยละ 2.0–2.5 โดยมีค่ากลางร้อยละ 2.2 ขณะที่สำนักงานเศรษฐกิจการคลังเมื่อ 31 สิงหาคมคาดร้อยละ 2.5 ในช่วงร้อยละ 2.0–3.0 และธนาคารแห่งประเทศไทยในรายงานเดือนกรกฎาคมเคยคาดร้อยละ 2.3 ความต่างไม่ได้ลบล้างข้อเท็จจริงว่าแรงส่งหลักมาจากการส่งออกกับการลงทุน ส่วนการบริโภคและกิจกรรมของธุรกิจบางกลุ่มยังอ่อนกว่า รวมทั้งความไม่แน่นอนโลกทำให้ช่วงประมาณการกว้าง

แก่นของเศรษฐกิจจริงจึงอยู่ที่คุณภาพและการกระจายของการเติบโต หากอุตสาหกรรมเทคโนโลยีเพิ่มการลงทุนแต่เชื่อมผู้ผลิตไทยน้อย รายได้และการจ้างงานอาจไม่กระจายเท่าตัวเลขลงทุน หากการส่งออกกลุ่มใหม่โตแต่สินค้าเดิมเสียความสามารถแข่งขัน ธุรกิจและแรงงานที่อยู่นอกกลุ่มเทคโนโลยีอาจยังเผชิญความกดดัน นโยบายจึงต้องทำสองงานพร้อมกัน คือรักษาแรงส่งจากการลงทุนและการส่งออกให้เกิดโครงการจริง และยกระดับทักษะ ผลิตภาพ มาตรฐานกับการเข้าถึงทุนของธุรกิจในประเทศ เพื่อเปลี่ยนแรงส่งเฉพาะกลุ่มให้เป็นฐานรายได้ที่กว้างและยั่งยืนกว่าเดิม