แผนยุทธศาสตร์ ภารกิจ โครงสร้าง หน้าที่ และอำนาจของกรมส่งเสริมอุตสาหกรรม

กฎกระทรวงแบ่งส่วนราชการ พ.ศ. 2560 กำหนดภารกิจ หน้าที่และอำนาจระดับกรม ส่วนราชการตามกฎหมาย และอำนาจหลักของกองหรือศูนย์ จึงเป็นฐานตอบคำถามว่า “มีอำนาจทำหรือไม่” และ “หน่วยใดรับผิดชอบตามกฎกระทรวง”. แผนปฏิบัติราชการรายปี พ.ศ. 2569 แปลงภารกิจเป็นวิสัยทัศน์ เป้าหมาย ประเด็นแผน แนวทาง โครงการ และค่าเป้าหมายของปีงบประมาณ จึงใช้ตอบว่าปีนี้กรมจะขับเคลื่อนอะไรและวัดความสำเร็จอย่างไร. รายละเอียดการจัดงานอาจเพิ่มด้วยคำสั่งของกรม หากชื่อหน่วยที่ใช้อยู่ปัจจุบันไม่ปรากฏในบัญชีส่วนราชการตามข้อ 3 ต้องอธิบายว่าเป็น “หน่วยงานภายใน” และไม่เอาไปเพิ่มจำนวนส่วนราชการตามกฎกระทรวง

เมื่อเอกสารต่างระดับใช้คำใกล้กัน ให้ตอบตามฐานที่กรณีศึกษาระบุ ตัวอย่าง “กองยุทธศาสตร์และแผนงาน” อยู่ในกฎกระทรวง ขณะที่ “กลุ่มพัฒนาระบบบริหาร” เป็นหน่วยงานภายในตามคำสั่งกรมปี 2569. วิสัยทัศน์คือ “เป็นองค์กรนำอุตสาหกรรมและวิสาหกิจไทยให้เติบโตและแข่งขันได้อย่างยั่งยืน” คำสำคัญทั้งสี่ส่วนต้องอยู่ร่วมกัน ไม่ใช่เพียงจัดกิจกรรมส่งเสริมจำนวนมากหรือทำให้ยอดขายเพิ่มระยะสั้น. คำว่าองค์กรนำสื่อถึงบทบาทชี้ทิศทาง สร้างแบบอย่าง เชื่อมเครือข่าย และทำให้เครื่องมือส่งเสริมเกิดผล ส่วนคำว่าอุตสาหกรรมและวิสาหกิจไทยครอบคลุมมากกว่าโรงงานขนาดใหญ่ รวม SMEs วิสาหกิจชุมชน ผู้ประกอบการ และผู้ให้บริการธุรกิจอุตสาหกรรม

การเติบโตกับการแข่งขันต้องวัดที่มูลค่า ผลิตภาพ ประสิทธิภาพ ต้นทุน ตลาด เทคโนโลยี หรือความสามารถปรับตัว มิใช่วัดเฉพาะคนเข้าอบรม ขณะที่ความยั่งยืนรวมทั้งเศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม องค์กร และความสามารถอยู่รอด. โครงการที่ตรงวิสัยทัศน์จึงควรยกระดับผลิตภาพหรือมูลค่า เชื่อมตลาดและเทคโนโลยี มีผลลัพธ์หลังบริการ และไม่แลกการเติบโตกับภาระสิ่งแวดล้อมหรือความเปราะบางระยะยาว. พันธกิจแรกคือเสนอความเห็นเพื่อกำหนดนโยบายและมาตรการในการส่งเสริมและพัฒนาอุตสาหกรรม SMEs วิสาหกิจชุมชน ผู้ประกอบการ และผู้ให้บริการธุรกิจอุตสาหกรรม เป็นบทบาทระดับนโยบายของกรม. กระบวนการควรเริ่มจากข้อมูลปัญหา แนวโน้ม ต้นทุน เทคโนโลยี และศักยภาพพื้นที่ สังเคราะห์สาเหตุและผลกระทบ เปรียบเทียบทางเลือก แล้วเสนอเครื่องมือที่มีเป้าหมาย ผู้รับผิดชอบ และผลที่คาด

หากหลายจังหวัดรายงานต้นทุนพลังงานหรืออุปสรรคเหมือนกัน การเปิดอบรมเดิมเพิ่มไม่พอ ต้องยกระดับข้อมูลจากรายกรณีเป็นข้อเสนอเชิงนโยบายหรือมาตรการที่แก้สาเหตุร่วมและติดตามผลได้. ประเด็นมักให้ตัวเลือกที่กรมไปกำหนดราคาหรืออนุมัติเรื่องนอกอำนาจโดยตรง ให้เลือกบทบาทวิเคราะห์และเสนอความเห็น เว้นแต่กฎหมายอื่นหรือการมอบหมายกำหนดอำนาจเฉพาะไว้. พันธกิจที่สองคือสร้าง ส่งเสริม สนับสนุน และพัฒนาสมรรถนะของอุตสาหกรรม กลุ่มวิสาหกิจ ผู้ประกอบการ และผู้ให้บริการธุรกิจอุตสาหกรรม จุดเน้นคือความสามารถทำงานหรือแข่งขันได้ดีขึ้น. การอบรมเป็นเพียงวิธีหนึ่ง ต้องเชื่อมการวินิจฉัยปัญหา การทดลองใช้ในกิจการ การให้คำปรึกษา เครื่องมือ เทคโนโลยี ตลาด และการติดตามผล มิฉะนั้นผู้เข้าร่วมอาจจำความรู้ได้แต่กระบวนการกับผลธุรกิจไม่เปลี่ยน

สมรรถนะอาจปรากฏเป็นผลิตภาพสูงขึ้น ต้นทุนลด มาตรฐานดีขึ้น รายได้หรือมูลค่าเพิ่ม ใช้ดิจิทัลได้จริง จัดการโซ่อุปทานได้ หรือสร้างธุรกิจใหม่ จึงต้องเลือกตัวชี้วัดให้ตรงปัญหาที่พัฒนา. กรณีศึกษาที่ถามความครบของการพัฒนาให้ตัดตัวเลือกซึ่งจบที่การซื้อระบบ จำนวนบัญชีผู้ใช้ จำนวนคู่มือ หรือคะแนนหลังอบรม หากไม่ตรวจการใช้จริงและผลต่อกิจการ. พันธกิจที่สามคือสร้าง ส่งเสริม สนับสนุน และพัฒนาเครือข่ายภาครัฐกับภาคเอกชนที่เกี่ยวข้องกับบุคลากร การบริหารจัดการ เทคโนโลยี และวิชาการ เพื่อให้ความช่วยเหลือครอบคลุมความรู้ที่กรมไม่ได้ถือเองทั้งหมด. เครือข่ายที่ดีไม่ใช่รายชื่อหรือการประชุมจำนวนมาก ต้องกำหนดบทบาท สมรรถนะ มาตรฐานส่งต่อ การคุ้มครองข้อมูล ผลลัพธ์ร่วม และการกำกับ ติดตาม ประเมินคุณภาพบริการตามอำนาจของกรม

เมื่อที่ปรึกษาหลายแห่งให้ผลต่างกัน ข้อสรุปคือยกระดับผู้ให้บริการ จับคู่ตามปัญหา วางเกณฑ์คุณภาพ และติดตามผลต่อธุรกิจ ไม่ใช่ขยายจำนวนเครือข่ายหรือให้แต่ละรายรับรองตนเองถาวร. เครือข่ายอาจข้ามประเทศเพื่อถ่ายทอดเทคโนโลยีหรือเข้าถึงตลาด แต่ต้องกำหนดผลที่กิจการจะได้รับและการเรียนรู้ร่วม มิใช่เชิญภาคีมาร่วมพิธีเปิดแล้วถือว่าบรรลุพันธกิจ