สารบัญ6 หัวข้อหลัก
- 1.บทที่ 1 จากภารกิจตามกฎหมายสู่บทบาทพี่เลี้ยงภาคอุตสาหกรรม
- 2.บทที่ 2 วิสัยทัศน์ พันธกิจ และแผนปฏิบัติราชการจากกรอบห้าปีสู่ปี 2569
- 3.บทที่ 3 โครงสร้างส่วนกลางที่แบ่งงานตามความสามารถของผู้ประกอบการ
- 4.บทที่ 4 ศูนย์ส่งเสริมอุตสาหกรรมภาคและการพัฒนาที่เริ่มจากพื้นที่
- 5.บทที่ 5 กระบวนการส่งเสริมจากการวินิจฉัยสู่ผลลัพธ์ที่ผู้ประกอบการใช้ต่อได้
- 6.บทที่ 6 ผลสัมฤทธิ์ ธรรมาภิบาล และการพัฒนาองค์กรให้ทันการเปลี่ยนแปลง
บทที่ 1 จากภารกิจตามกฎหมายสู่บทบาทพี่เลี้ยงภาคอุตสาหกรรม
กรมส่งเสริมอุตสาหกรรมมีรากภารกิจจากการช่วยให้ประเทศสร้างกำลังการผลิตและลดปัญหาขาดแคลนสินค้า ก่อนพัฒนาเป็นหน่วยงานที่ยกระดับผู้ประกอบการให้รับมือการแข่งขัน เทคโนโลยี มาตรการทางการค้า วิกฤต และการเปลี่ยนโครงสร้างเศรษฐกิจ บทบาทปัจจุบันจึงไม่ใช่ผู้กำกับโรงงานหรือออกใบอนุญาตเป็นหลัก แต่เป็นผู้ส่งเสริม สนับสนุน พัฒนา เชื่อมเครือข่าย และทำหน้าที่คล้ายพี่เลี้ยงให้ธุรกิจเห็นปัญหา เลือกวิธีพัฒนา และนำความรู้ไปใช้ กรมต้องสร้างผลผ่านความสามารถของผู้ประกอบการและระบบสนับสนุน มิใช่วัดเพียงจำนวนผู้เข้าอบรมหรือกิจกรรมที่จัดเสร็จ
กฎกระทรวงแบ่งส่วนราชการกำหนดภารกิจให้ส่งเสริม สนับสนุน และพัฒนาอุตสาหกรรม วิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม วิสาหกิจชุมชน ผู้ประกอบการ และผู้ให้บริการธุรกิจอุตสาหกรรม ให้มีสมรรถนะกับขีดความสามารถในการประกอบการที่เป็นเลิศและยั่งยืนสู่สากล กลุ่มเป้าหมายจึงมีตั้งแต่ผู้เริ่มธุรกิจ กิจการในชุมชน ธุรกิจที่กำลังขยายตัว โรงงานในอุตสาหกรรมเป้าหมาย ไปจนถึงที่ปรึกษา นักออกแบบ ผู้ให้บริการเทคโนโลยี และเครือข่ายที่ช่วยธุรกิจ การออกแบบบริการต้องต่างตามระดับความพร้อมและพื้นที่ ไม่ใช้หลักสูตรเดียวกับทุกกลุ่มแล้วถือว่าเกิดการพัฒนาเท่ากัน
หน้าที่และอำนาจแกนแรกคือเสนอความเห็นเพื่อกำหนดนโยบายและมาตรการส่งเสริมกับพัฒนาอุตสาหกรรมและวิสาหกิจ แกนที่สองคือสร้าง ส่งเสริม สนับสนุน และพัฒนาเครือข่ายภาครัฐกับเอกชนที่เกี่ยวกับบุคลากร การบริหารจัดการ เทคโนโลยี และวิชาการ พร้อมกำกับ ติดตาม และประเมินผลบริการ แกนที่สามคือดำเนินมาตรการยกระดับสมรรถนะของผู้ประกอบการและผู้ให้บริการในสาขาต่าง ๆ ให้สอดคล้องกับนโยบายกระทรวงอุตสาหกรรมและแผนส่งเสริมวิสาหกิจของประเทศ นอกจากนี้ยังปฏิบัติงานตามกฎหมายหรือที่รัฐมนตรีกับคณะรัฐมนตรีมอบหมาย
การเสนอแนะนโยบายต้องอาศัยข้อมูลจากผู้ประกอบการ พื้นที่ เทคโนโลยี ตลาด ห่วงโซ่อุปทาน และผลโครงการ มิใช่แยกจากงานบริการภาคสนาม ศูนย์ภาคและกองวิชาการพบข้อจำกัดจริง เช่น ต้นทุนโลจิสติกส์ ทักษะดิจิทัล มาตรฐาน การออกแบบ หรือการเข้าถึงเงินทุน แล้วส่งข้อมูลกลับสู่กองยุทธศาสตร์เพื่อจัดมาตรการ ขณะเดียวกันนโยบายระดับประเทศถูกแปลงเป็นหลักสูตร เครื่องมือ ที่ปรึกษา โครงการนำร่อง และเครือข่ายในพื้นที่ วงจรข้อมูลขึ้นสู่การตัดสินใจและมาตรการลงสู่ผู้ประกอบการทำให้กรมเชื่อมระดับนโยบายกับระดับกิจการได้จริง
ผลที่คาดจากภารกิจมีทั้งผลิตภาพ คุณภาพ มูลค่าเพิ่ม รายได้ ความสามารถแข่งขัน การเริ่มหรือขยายธุรกิจ การปรับใช้ดิจิทัลกับนวัตกรรม การผลิตที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และความเข้มแข็งของเศรษฐกิจพื้นที่ การช่วยกิจการรายหนึ่งจึงควรเชื่อมกับห่วงโซ่และระบบนิเวศ เช่น พัฒนาผลิตภัณฑ์แล้วต้องดูมาตรฐาน ต้นทุน การผลิต บรรจุภัณฑ์ ตลาด และเงินทุน การส่งเสริมที่ยั่งยืนทำให้ผู้ประกอบการใช้ความสามารถใหม่ต่อได้และเชื่อมผู้ให้บริการที่เหมาะสม ไม่ต้องกลับมาพึ่งโครงการรัฐทุกขั้น กรมจึงทำงานทั้งรายกิจการ รายกลุ่มอุตสาหกรรม และระดับระบบพร้อมกัน
บทที่ 2 วิสัยทัศน์ พันธกิจ และแผนปฏิบัติราชการจากกรอบห้าปีสู่ปี 2569
ประกาศประจำปี พ.ศ. 2569 กำหนดวิสัยทัศน์ว่า “เป็นองค์กรนำอุตสาหกรรมและวิสาหกิจไทยให้เติบโตและแข่งขันได้อย่างยั่งยืน” คำว่าองค์กรนำสะท้อนบทบาทคิดเชิงนโยบาย สร้างรูปแบบใหม่ เชื่อมเครือข่าย และขยายผล ไม่ได้หมายถึงกรมดำเนินธุรกิจแทนเอกชน ส่วนคำว่าเติบโตและแข่งขันได้ต้องเห็นการเปลี่ยนแปลงของผลิตภาพ มูลค่า รายได้ ตลาด เทคโนโลยี และความสามารถปรับตัว ความยั่งยืนเพิ่มมิติสิ่งแวดล้อม สังคม การกระจายรายได้ และความต่อเนื่องของกิจการ วิสัยทัศน์จึงเป็นเกณฑ์ปลายทางที่ใช้เลือกโครงการและตัดกิจกรรมซึ่งไม่เชื่อมผลต่อผู้ประกอบการ
พันธกิจสี่ด้านทำให้วิสัยทัศน์เกิดงานจริง ด้านแรกเสนอความเห็นเพื่อกำหนดนโยบายและมาตรการส่งเสริมอุตสาหกรรมกับวิสาหกิจ ด้านที่สองสร้างและพัฒนาสมรรถนะของอุตสาหกรรม วิสาหกิจ ผู้ประกอบการ และผู้ให้บริการธุรกิจ ด้านที่สามสร้างเครือข่ายภาครัฐกับเอกชนสำหรับพัฒนาคน การบริหาร เทคโนโลยี และวิชาการ ด้านที่สี่พัฒนาองค์กรกับศักยภาพบุคลากรสู่องค์กรสมรรถนะสูง พันธกิจจึงครอบคลุมตั้งแต่ฐานความรู้และกติกา ผู้รับบริการ ระบบนิเวศ ไปจนถึงความสามารถภายในกรม หากขาดด้านใดด้านหนึ่ง บริการอาจไม่ทันความต้องการหรือขยายผลไม่ได้
กรอบปี พ.ศ. 2566–2570 จัดแผนปฏิบัติราชการเป็นสามเรื่อง ได้แก่ การพัฒนาอุตสาหกรรมและวิสาหกิจไทยให้มีขีดความสามารถในการแข่งขัน การพัฒนาระบบนิเวศอุตสาหกรรมที่เอื้อต่อการประกอบการ และการบริหารจัดการองค์กรให้ทันสมัยรองรับการเปลี่ยนแปลง ประกาศปี 2569 ปรับถ้อยคำเรื่องแรกให้เน้นความพร้อมต่อเศรษฐกิจยุคใหม่ และใช้เรื่องปัจจัยสนับสนุนในแกนที่สอง ขณะที่แกนองค์กรเน้นคุณภาพบริหารจัดการสู่ความเป็นเลิศ สาระยังเดินจากความสามารถของกิจการ ผ่านสภาพแวดล้อมสนับสนุน ไปสู่หน่วยงานผู้ส่งมอบบริการซึ่งต้องมีสมรรถนะและธรรมาภิบาล
แผนเรื่องการพัฒนาและส่งเสริมศักยภาพครอบคลุมการเริ่มต้นธุรกิจ การบ่มเพาะผู้ประกอบการใหม่ เกษตรอุตสาหกรรม เทคโนโลยี ดิจิทัล นวัตกรรม ความคิดสร้างสรรค์ โลจิสติกส์ งานวิจัย อุตสาหกรรมและบริการแห่งอนาคต การถ่ายทอดเทคโนโลยีระหว่างประเทศ การพัฒนาตามศักยภาพเชิงพื้นที่ วิสาหกิจชุมชน และธุรกิจที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม แกนเหล่านี้ไม่ควรถูกทำเป็นโครงการแยกส่วน ผู้ประกอบการหนึ่งรายอาจต้องปรับผลิตภัณฑ์ กระบวนการ เงินทุน และตลาดพร้อมกัน จึงต้องมีการวินิจฉัยก่อนส่งต่อบริการและผู้เชี่ยวชาญที่เชื่อมกัน
แผนเรื่องปัจจัยสนับสนุนมุ่งศูนย์บริการ ผู้ให้บริการธุรกิจ การรวมกลุ่ม เครือข่าย งานวิจัยเชิงพาณิชย์ และการเข้าถึงแหล่งเงินทุนหรือเงินทุนหมุนเวียน ส่วนแผนองค์กรครอบคลุมความรู้ ทักษะ สมรรถนะบุคลากร ภาครัฐทันสมัย เครือข่ายในและต่างประเทศ คุณธรรม จริยธรรม และความซื่อสัตย์สุจริต เป้าหมายกับตัวชี้วัดต้องใช้ตรวจผลสัมฤทธิ์ ไม่ใช่แทนเหตุผลของแผน จำนวนผู้ได้รับบริการบอกปริมาณ แต่ผลด้านมูลค่า ผลิตภาพ ต้นทุน หรือรายได้บอกการเปลี่ยนแปลง การบริหารแผนจึงต้องอ่านตัวชี้วัดร่วมกับคุณภาพกลุ่มเป้าหมายและความยั่งยืนของผล
| เรื่องของแผน | เป้าหมายเชิงระบบ | ตัวอย่างกลไกขับเคลื่อน |
|---|---|---|
| พัฒนาศักยภาพอุตสาหกรรมและวิสาหกิจ | กิจการพร้อมต่อเศรษฐกิจใหม่ แข่งขันได้ และเติบโตตามศักยภาพพื้นที่ | บ่มเพาะ เทคโนโลยี ดิจิทัล นวัตกรรม โลจิสติกส์ และการผลิตสีเขียว |
| พัฒนาปัจจัยสนับสนุนการประกอบการ | ผู้ประกอบการเข้าถึงบริการ เครือข่าย ความรู้ งานวิจัย และเงินทุนได้มีประสิทธิภาพ | ศูนย์บริการ ผู้ให้บริการธุรกิจ การรวมกลุ่ม เครือข่าย และเงินทุนหมุนเวียน |
| ยกระดับคุณภาพบริหารจัดการองค์กร | กรมมีบุคลากร ระบบดิจิทัล ธรรมาภิบาล และความร่วมมือพร้อมส่งมอบบริการ | พัฒนาสมรรถนะ ภาครัฐทันสมัย คุณธรรม ข้อมูล และเครือข่ายความร่วมมือ |
เนื้อหาสรุปนี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาส่วนบุคคล ห้ามคัดลอก ทำซ้ำ หรือนำไปใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางการค้าโดยไม่ได้รับอนุญาต