โครงสร้าง/ภารกิจของส่วนราชการในกระทรวงยุติธรรม

สำนักงานยุติธรรมจังหวัดยังพัฒนาและส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชนผ่านศูนย์ยุติธรรมชุมชนและเครือข่ายกระทรวงยุติธรรม ทำให้งานยุติธรรมไม่เริ่มเมื่อคดีถึงหน่วยส่วนกลางเท่านั้น ชุมชนสามารถเป็นจุดรับรู้ปัญหา ให้ข้อมูลพื้นฐาน สื่อสารสิทธิ และพาผู้มีปัญหาไปยังช่องทางที่เหมาะสม งานระดับจังหวัดยังครอบคลุมงานกองทุนยุติธรรมและการช่วยเหลือประชาชนที่ตกเป็นเหยื่ออาชญากรรม รวมถึงผู้ถูกดำเนินคดีซึ่งภายหลังพิสูจน์ได้ว่าไม่ได้เป็นผู้กระทำความผิดตามหลักเกณฑ์ของงานนั้น การเข้าถึงจึงต้องอาศัยทั้งความใกล้พื้นที่และการคัดกรองฐานความช่วยเหลือให้ถูกต้อง

อีกบทบาทหนึ่งของสำนักงานยุติธรรมจังหวัดคืองานเลขานุการคณะกรรมการพัฒนาการบริหารงานยุติธรรมระดับจังหวัดและคณะอนุกรรมการที่เกี่ยวข้อง บทบาทเลขานุการไม่ใช่เพียงจัดประชุม แต่ต้องรวบรวมข้อเท็จจริง เตรียมเรื่อง ประสานหน่วย ติดตามมติ และทำให้การตัดสินใจของคณะกรรมการเชื่อมกับการปฏิบัติ เมื่อพบปัญหาที่เกี่ยวข้องหลายหน่วย เช่น การเข้าถึงสิทธิ การฟื้นฟูผู้กระทำผิด และการป้องกันปัญหาในชุมชน สำนักงานยุติธรรมจังหวัดจึงเป็นจุดเชื่อมงาน แต่ยังต้องส่งเรื่องเฉพาะไปยังหน่วยซึ่งมีอำนาจวินิจฉัยหรือดำเนินการตามกฎหมาย

กองประสานราชการยุติธรรมจังหวัดเป็นหน่วยส่วนกลางในสำนักงานปลัดกระทรวงที่ดูระบบภูมิภาคอีกชั้นหนึ่ง ภารกิจครอบคลุมการศึกษา วิเคราะห์ และเสนอแนะนโยบาย ยุทธศาสตร์ และแนวทางพัฒนาระบบงานระดับภูมิภาค การประสานส่วนราชการในสังกัดให้นำนโยบายไปสู่การปฏิบัติ การส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชนในรูปแบบยุติธรรมชุมชน การศึกษาพัฒนากฎหมายหรือกฎระเบียบที่เกี่ยวข้องกับสำนักงานยุติธรรมจังหวัดและศูนย์ยุติธรรมชุมชน ตลอดจนการจัดทำฐานข้อมูล ติดตาม และประเมินผล หน่วยนี้จึงมองความเชื่อมโยงหลายจังหวัดและช่วยให้ส่วนกลางเรียนรู้จากพื้นที่อย่างเป็นระบบ

ความต่างที่ต้องรักษาคือสำนักงานยุติธรรมจังหวัดอยู่ใกล้การปฏิบัติและผู้รับบริการในจังหวัด ส่วนกองประสานราชการยุติธรรมจังหวัดอยู่ในสำนักงานปลัดกระทรวงและพัฒนากลไกประสานระดับภูมิภาค ทั้งสองฝ่ายทำงานต่อเนื่องกันผ่านแผน ข้อมูล ปัญหา และผลลัพธ์ จังหวัดนำแผนไปใช้ ประสานเครือข่ายและช่วยเหลือประชาชน ขณะที่กองประสานรวบรวมบทเรียน วิเคราะห์อุปสรรค และเสนอการปรับนโยบายหรือระบบส่วนกลาง เมื่อวงจรนี้ทำงานครบ นโยบายจะไม่หยุดอยู่ในเอกสาร และประสบการณ์ของประชาชนจะกลับไปเป็นข้อมูลสำหรับแก้ระบบในรอบถัดไป