ในการวิเคราะห์ความคุ้มค่าของโครงการ (Cost-Benefit Analysis) หากโครงการ A มีอัตราผลตอบแทนทางสังคม 150% แต่โครงการ B มีอัตราผลตอบแทนทางสังคม 120% แต่เข้าถึงกลุ่มด้อยโอกาสได้มากกว่า ควรพิจารณาอย่างไร
กต้องพิจารณาทั้งประสิทธิภาพเชิงเศรษฐกิจและความเป็นธรรมทางสังคม โดยไม่ตัดสินจากตัวเลขเพียงอย่างเดียว
ขเลือกโครงการ B เสมอ เพราะนโยบายรัฐต้องให้ความสำคัญกับกลุ่มด้อยโอกาสเท่านั้น
คต้องเลือกโครงการ A เสมอ เพราะอัตราผลตอบแทนทางสังคมที่สูงกว่าคือเกณฑ์ชี้ขาดเพียงอย่างเดียวที่ควรใช้ตัดสินใจ โดยไม่จำเป็นต้องนำประเด็นความเป็นธรรมทางสังคมหรือการเข้าถึงกลุ่มด้อยโอกาสมาพิจารณาประกอบเลย
งยกเลิกทั้งสองโครงการและออกแบบโครงการใหม่ที่ให้ผลทั้งสองด้านพร้อมกัน
เฉลยอธิบาย
การวิเคราะห์นโยบายที่ดีต้องพิจารณาหลายมิติ ทั้งประสิทธิภาพ (Efficiency) และความเป็นธรรม (Equity) การตัดสินจากตัวเลขผลตอบแทนเพียงอย่างเดียวอาจละเลยมิติทางสังคม ตัวเลือก B ผิดเพราะมองแค่ประสิทธิภาพ ตัวเลือก C ผิดเพราะมองแค่ความเป็นธรรมโดยไม่คำนึงถึงประสิทธิภาพ ตัวเลือก D ผิดเพราะการออกแบบใหม่ทั้งหมดอาจไม่จำเป็นและเสียทรัพยากร ควรกำหนด baseline ค่าเป้าหมาย แหล่งข้อมูล ความถี่ และผู้รับผิดชอบ พร้อมแยก monitoring จาก evaluation และตรวจสมมติฐานเชิงสาเหตุ; อ้าง พ.ร.บ.วิธีการงบประมาณ พ.ศ. 2561 แนวทางสำนักงบประมาณ และ สศช.