ขอบเขต นิยาม องค์กร และผู้กำกับระบบ
พระราชบัญญัติประกันสังคม พ.ศ. 2533 ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 1 กันยายน 2533 และเป็นกฎหมายหลักของกองทุนประกันสังคม ตัวบทได้รับการแก้ไขเพิ่มเติมหลายครั้ง โดยฉบับรวมทางการของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาที่กระทรวงแรงงานเผยแพร่รวมการแก้ไขถึงพระราชบัญญัติประกันสังคม ฉบับที่ 4 พ.ศ. 2558 ตลอดจนหมายเหตุเกี่ยวกับคำสั่งและบทเฉพาะกาลที่เกี่ยวข้อง กฎหมายสร้างหลักประกันแก่ผู้ประกันตนสำหรับความเสี่ยงที่มิได้เกิดเนื่องจากการทำงาน ผ่านการร่วมจ่ายเงินสมทบและการจ่ายประโยชน์ทดแทนจากกองทุน เหตุประสบอันตรายหรือเจ็บป่วยเนื่องจากการทำงานอยู่ภายใต้กฎหมายว่าด้วยเงินทดแทนเป็นหลัก จึงต้องจำแนกมูลเหตุของความเสียหาย สถานะของบุคคล และช่วงเวลาการส่งเงินสมทบก่อนพิจารณาสิทธิแต่ละประเภท
บทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง ยกเว้นข้าราชการและลูกจ้างประจำของราชการส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค และส่วนท้องถิ่น นักเรียน นักเรียนพยาบาล นิสิตหรือนักศึกษาซึ่งเป็นลูกจ้างของสถานศึกษาหรือสถานพยาบาลนั้น ลูกจ้างของรัฐบาลต่างประเทศหรือองค์การระหว่างประเทศ และกิจการหรือลูกจ้างอื่นตามพระราชกฤษฎีกา การพิจารณาข้อยกเว้นต้องตรวจทั้งฐานะบุคคลและกฎหมายลำดับรองที่ใช้บังคับ บทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง นิยามลูกจ้างว่าเป็นผู้ทำงานให้นายจ้างโดยรับค่าจ้าง ส่วนนายจ้างคือผู้รับลูกจ้างเข้าทำงานโดยจ่ายค่าจ้าง และรวมถึงผู้ได้รับมอบหมายให้ทำงานแทนนายจ้าง หากนายจ้างเป็นนิติบุคคล ความหมายยังรวมผู้มีอำนาจกระทำการแทนและผู้ได้รับมอบหมายจากบุคคลดังกล่าว ลักษณะความสัมพันธ์ตามข้อเท็จจริงจึงสำคัญกว่าชื่อสัญญาหรือชื่อที่ใช้เรียกค่าตอบแทน
ค่าจ้างตามบทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง หมายถึงเงินทุกประเภทที่นายจ้างจ่ายเป็นค่าตอบแทนการทำงานในวันและเวลาทำงานปกติ ไม่ว่าจะคำนวณตามเวลา ผลงาน หรือลักษณะอื่น และรวมเงินที่จ่ายในวันหยุดหรือวันลาที่ลูกจ้างมิได้ทำงานด้วย บทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง ให้ถือค่าจ้างรายเดือนเป็นเกณฑ์คำนวณเงินสมทบ ส่วนค่าจ้างที่มิใช่รายเดือนให้ถือจำนวนที่ลูกจ้างได้รับจริงในเดือนนั้นเป็นค่าจ้างรายเดือน ผู้ประกันตนคือผู้จ่ายเงินสมทบอันก่อให้เกิดสิทธิรับประโยชน์ทดแทน การคลอดบุตรหมายถึงทารกออกจากครรภ์เมื่อมีระยะตั้งครรภ์ไม่น้อยกว่า 28 สัปดาห์โดยไม่คำนึงว่าทารกรอดชีวิตหรือไม่ ทุพพลภาพหมายถึงการสูญเสียอวัยวะ สมรรถภาพของอวัยวะหรือร่างกาย หรือสภาวะปกติของจิตใจจนความสามารถทำงานลดลงถึงเกณฑ์ที่กำหนด และว่างงานหมายถึงการหยุดงานเพราะนิติสัมพันธ์ตามสัญญาจ้างสิ้นสุดลง
บทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง ให้มีคณะกรรมการประกันสังคม โดยปลัดกระทรวงแรงงานเป็นประธาน มีผู้แทนจากกระทรวงและสำนักงบประมาณตามที่กฎหมายระบุ ผู้แทนฝ่ายนายจ้างเจ็ดคน ผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตนเจ็ดคน และเลขาธิการสำนักงานประกันสังคมเป็นกรรมการและเลขานุการ ผู้แทนสองฝ่ายมาจากการเลือกตั้งโดยคำนึงถึงการมีส่วนร่วมจริง สัดส่วนหญิงชาย ตลอดจนการมีส่วนร่วมของคนพิการและผู้ด้อยโอกาส บทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง กำหนดคุณสมบัติและลักษณะต้องห้ามของกรรมการซึ่งรัฐมนตรีแต่งตั้งและที่ปรึกษา ครอบคลุมสัญชาติ ความสามารถตามกฎหมาย ประวัติอาญา ความซื่อสัตย์ การไม่มีประโยชน์ได้เสียกับกิจการที่เป็นคู่สัญญากับสำนักงาน และการเว้นจากตำแหน่งทางการเมืองตามระยะเวลา บทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง ให้กรรมการซึ่งรัฐมนตรีแต่งตั้งเป็นผู้ดำรงตำแหน่งระดับสูงที่ต้องยื่นและเปิดเผยบัญชีทรัพย์สินและหนี้สินตามกฎหมายป้องกันการทุจริต
บทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง ให้อำนาจคณะกรรมการเสนอความเห็นต่อรัฐมนตรีเรื่องนโยบายและมาตรการ ให้ความเห็นต่อการตรากฎหมายลำดับรอง วางระเบียบการรับ จ่าย และเก็บรักษาเงิน รวมทั้งการจัดหาผลประโยชน์ของกองทุนโดยความเห็นชอบของกระทรวงการคลัง พิจารณางบการเงิน รายงานรับจ่าย และผลการดำเนินงาน ตลอดจนให้คำปรึกษาแก่คณะกรรมการอื่นหรือสำนักงานตามที่กฎหมายกำหนด กรรมการซึ่งรัฐมนตรีแต่งตั้งและที่ปรึกษามีวาระคราวละสองปี และอาจได้รับแต่งตั้งอีกได้แต่ติดต่อกันไม่เกินสองวาระ การประชุมต้องมีกรรมการไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่งเป็นองค์ประชุม ประธานเป็นประธานที่ประชุม หากประธานไม่อยู่ให้กรรมการที่มาประชุมเลือกประธานเฉพาะคราว มติใช้เสียงข้างมาก กรรมการคนหนึ่งมีหนึ่งเสียง และเมื่อคะแนนเท่ากันผู้เป็นประธานออกเสียงเพิ่มเป็นเสียงชี้ขาด
บทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง ให้มีคณะกรรมการการแพทย์ประกอบด้วยประธานและกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิในวิชาชีพเวชกรรมสาขาต่าง ๆ รวมทั้งผู้แทนนายจ้างและผู้แทนผู้ประกันตนตามองค์ประกอบที่กฎหมายกำหนด หน้าที่ตามบทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง ครอบคลุมการเสนอความเห็นเกี่ยวกับบริการทางการแพทย์ กำหนดหลักเกณฑ์และอัตราของประโยชน์ทดแทนทางการแพทย์ และให้คำปรึกษาทางการแพทย์แก่คณะกรรมการ คณะกรรมการอุทธรณ์ และสำนักงาน บทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง จัดตั้งสำนักงานประกันสังคมและกำหนดหน้าที่ดำเนินงานตามกฎหมาย บริหารกองทุน เก็บรวบรวมข้อมูล ศึกษาวิจัย ส่งเสริมและเผยแพร่ความรู้ รวมทั้งปฏิบัติงานตามที่กฎหมายหรือคณะกรรมการมอบหมาย เลขาธิการมีหน้าที่ควบคุมดูแลราชการของสำนักงานและเป็นผู้แทนสำนักงานในกิจการภายนอก โดยอาจมอบอำนาจตามขอบเขตที่กฎหมายและระเบียบอนุญาต
กองทุน รายรับ รายจ่าย การลงทุน และการตรวจสอบ
บทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง จัดตั้ง กองทุนประกันสังคม ในสำนักงานประกันสังคม เพื่อเป็นทุนจ่ายประโยชน์ทดแทนตามลักษณะ 3 และค่าใช้จ่ายที่กฎหมายอนุญาต กองทุนเป็นกลไกทางการเงินแยกเฉพาะสำหรับคุ้มครองผู้ประกันตน มิใช่งบประมาณรายจ่ายทั่วไปของสำนักงาน การใช้เงินจึงต้องอยู่ภายในวัตถุประสงค์และระบบอนุมัติ ตรวจสอบ และรายงานตามพระราชบัญญัติ บทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง กำหนดให้กองทุนประกอบด้วยเงินสมทบจากรัฐบาล นายจ้าง และผู้ประกันตน เงินเพิ่มจากการส่งเงินสมทบล่าช้า ผลประโยชน์จากการลงทุน ค่าธรรมเนียม เงินบริจาคหรืออุดหนุน เงินที่ตกเป็นของกองทุน เงินอุดหนุนหรือเงินทดรองจากรัฐบาล เงินค่าปรับจากการเปรียบเทียบ และรายได้อื่น บทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง กำหนดว่าเงินดังกล่าวเป็นของสำนักงานและไม่ต้องนำส่งกระทรวงการคลังเป็นรายได้แผ่นดิน
บทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง ให้ใช้เงินกองทุนจ่ายเป็นประโยชน์ทดแทนตามกฎหมาย คณะกรรมการอาจจัดสรรเงินไม่เกินร้อยละสิบของเงินสมทบแต่ละปีเพื่อจ่ายค่าตอบแทนตามบทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง และค่าใช้จ่ายบริหารของสำนักงาน หากเงินกองทุนไม่พอจ่าย รัฐบาลต้องจ่ายเงินอุดหนุนหรือเงินทดรองราชการตามความจำเป็น ข้อจำกัดร้อยละสิบจึงใช้กับค่าใช้จ่ายที่ระบุ มิใช่เพดานการจ่ายประโยชน์ทดแทนทั้งหมด บทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง กำหนดให้กองทุนมีระบบบัญชีตามมาตรฐาน แสดงรายรับ รายจ่าย สินทรัพย์ และหนี้สินตามฐานะที่แท้จริง พร้อมข้อความที่มาของรายการ ต้องมีคณะกรรมการตรวจสอบซึ่งรัฐมนตรีแต่งตั้งเพื่อกำกับความโปร่งใสและมาตรฐาน และมีการตรวจสอบภายในเป็นประจำ ระบบนี้เสริมการกำกับของคณะกรรมการและการตรวจสอบงบการเงินโดยสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน
บทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง และบทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง ให้การรับ จ่าย เก็บรักษา และจัดหาผลประโยชน์ของกองทุนเป็นไปตามระเบียบที่คณะกรรมการกำหนดโดยความเห็นชอบของกระทรวงการคลัง บทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง ให้ส่งงบการเงินต่อสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดินภายในหกเดือนนับแต่สิ้นปีปฏิทิน ก่อนเสนอรัฐมนตรี คณะรัฐมนตรี และรัฐสภา ส่วนบทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง ให้ประเมินสถานะและความสามารถของกองทุนในอนาคตทุกปีและเปิดเผยต่อสาธารณะ บทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง อนุญาตให้ตราพระราชกฤษฎีกาเพื่อสำรวจปัญหาและข้อมูลด้านแรงงาน โดยต้องระบุวัตถุประสงค์ ผู้ดำเนินการ และกำหนดใช้บังคับไม่เกินสองปี นายจ้างที่ได้รับแบบต้องกรอกข้อมูลให้ครบและส่งคืนภายในกำหนด ข้อมูลในแบบถือเป็นความลับ เว้นแต่การเปิดเผยเพื่อประโยชน์ตามกฎหมาย การสำรวจจึงเป็นกลไกข้อมูลที่มีหน้าที่และโทษรองรับ มิใช่การขอข้อมูลโดยสมัครใจ
กองทุนประกันสังคมแยกจากเงินแผ่นดินทั่วไปเพื่อรองรับภาระประโยชน์ทดแทนที่เกิดต่างเวลากัน รายรับจากเงินสมทบและผลประโยชน์ของกองทุนจึงต้องรักษาไว้เพื่อวัตถุประสงค์ตามกฎหมาย รายจ่ายแต่ละประเภทต้องมีฐานรองรับ ขณะที่การลงทุนต้องคำนึงถึงความมั่นคง ผลตอบแทน และสภาพคล่องพร้อมกัน ระบบบัญชีและรายงานฐานะช่วยให้คณะกรรมการ หน่วยงานกำกับ และสาธารณชนเห็นว่าทรัพยากรสอดคล้องกับภาระผูกพันหรือไม่ การส่งงบให้สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดินตรวจสอบเป็นกลไกอิสระอีกชั้นหนึ่ง และการสำรวจการประกันสังคมทำให้รัฐมีข้อมูลสำหรับปรับระบบโดยยังต้องรักษาความลับของข้อมูลรายบุคคล
เนื้อหาสรุปนี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาส่วนบุคคล ห้ามคัดลอก ทำซ้ำ หรือนำไปใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางการค้าโดยไม่ได้รับอนุญาต