การศึกษาพบว่า: "คนที่อ่านหนังสือปกติ 1 ชั่วโมงต่อวัน มีเงินเดือนเฉลี่ย 40,000 บาท ขณะที่คนที่อ่านหนังสือน้อยกว่ามีเงินเดือน 25,000 บาท" นักเรียนคนหนึ่งสรุปว่า "การอ่านหนังสือเป็นสาเหตุโดยตรงของการได้เงินเดือนสูง" ข้อใดเป็นการวิเคราะห์เชิงภาษา/เหตุผลที่ดี
กการสรุปนี้ตั้งอยู่บนสมมติฐานเดี่ยวและเพิกเฉยต่อตัวแปรแฝง (ตัวแปรที่สาม เช่น ระดับการศึกษา อาชีพ หรือแรงจูงใจ) อาจเป็นสาเหตุร่วมกัน
ขสรุปนี้ผิด เพราะอ่านหนังสือนั้นไม่ได้หารายได้
คสรุปนี้ถูกต้องเพราะข้อมูลแสดง 40,000 มากกว่า 25,000
งต้องรวบรวมข้อมูลจากเอกสารการศึกษาเพิ่มเติมเท่านั้นจึงจะรู้ว่าถูก
เฉลยอธิบาย
นี่คือตัวอย่างของความผิดพลาดตรรกะเรียกว่า 'Lurking Variable' หรือ 'Third Variable Problem' ความสัมพันธ์ระหว่างการอ่านและเงินเดือนอาจเป็นเพราะตัวแปรที่สาม เช่น ระดับการศึกษา ความมุ่งมั่น หรือทักษะการคิด ไม่ใช่การอ่านหนังสือเอง ตัวเลือก D ระบุปัญหาตัวแปรแฝงตรงที่สุด ส่วน A ยังไม่ชี้ข้อบกพร่อง B ปฏิเสธเหตุที่อาจเป็นไปได้ และ C สรุปเหตุและผลจากสหสัมพันธ์