คลินิกกฎหมายมหาวิทยาลัยเปลี่ยนข้อท่องจำเป็นโจทย์วิเคราะห์ในเรื่อง “ต้นฉบับเอกสาร” ข้อเท็จจริงคือ คู่ความมีต้นฉบับสัญญาอยู่แต่ยื่นเพียงสำเนาที่อีกฝ่ายโต้แย้ง และไม่อธิบายเหตุใช้สำเนา ตัวเลือกใดปรับบทกฎหมายกับข้อเท็จจริงได้ตรงที่สุด
กสำเนาทุกชนิดมีน้ำหนักเท่าต้นฉบับเสมอ
ขคำบอกเล่าของผู้ยื่นทำให้สำเนาเป็นต้นฉบับ
คศาลห้ามรับเอกสารทุกประเภทที่เป็นสำเนาโดยเด็ดขาด
งต้องนำต้นฉบับมาอ้างหรือแสดงเหตุเข้าข้อยกเว้นตามกฎหมาย มิฉะนั้นมีปัญหาการรับฟังเอกสาร
เฉลยอธิบาย
มาตรา 93 วางหลักการอ้างเอกสารด้วยต้นฉบับและกำหนดข้อยกเว้นสำหรับสำเนาหรือพยานรอง จึงต้องพิสูจน์เหตุแห่งข้อยกเว้น ไม่ใช่รับหรือตัดทิ้งโดยอัตโนมัติ อ้างอิง: ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งฉบับที่ใช้บังคับปัจจุบัน และระบบกลางทางกฎหมายของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (https://law.go.th/) จึงเลือกข้อ D ส่วนข้ออื่นขยายสิทธิหรืออำนาจเกินเงื่อนไขของกฎหมาย